De geestelijke kracht van de democratie

20

De Europese verkiezingen hebben weer de onberekenbaarheid getoond van democratie. Dat is ook te voorspellen, want democratie gaat uit van de vrijheid van de individuele mens. Die vrijheid is juist onberekenbaar, want je weet nooit wat voor een keuze iemand maakt. Op het laatste moment kan men ondanks alle beloften toch een andere beslissing nemen. Met de groei van de democratie zal daarom de onberekenbaarheid van de politieke besluitvorming ook toenemen en daarmee ook de chaos groter worden.

Plato wees er in Griekse oudheid reeds op dat democratie leidt tot anarchie. Als reactie hierop komt de roep naar de filosoof, dat is de behoefte aan iemand die inzicht toont op het zijnsniveau uit liefde voor de waarheid. Dat is de zingeving, die wordt ervaren als eudaimonia, te vertalen als gelukservaring, innerlijke vrede en rust, harmonie, schoonheid en dergelijke. Dat is de ervaring van de zingeving, de waarde en de schoonheid van je leven als een geschenk.

Als we in generaties rekenen is de democratie nog betrekkelijk jong en is nog zeer onvolgroeid. Ze beperkt zich nog tot het doe niveau met haar juridische en economische systemen. De individuele beslissingen worden vaak nog genomen op grond van vooroordelen of onder invloed van stoorzenders. Ze wordt nog niet gedragen door een diepere menselijke verantwoordelijkheid voor het mens-zijn en het besef dat men mens is voor anderen en met anderen.

Deze verantwoordelijkheid komt niet vanzelf maar ze groeit door een proces van trial and error, van vallen en opstaan in het zoeken naar de zin van ons leven. Wie deze zin ontdekt heeft kan tot de ervaring komen van de genoemde eudaimonia, die de Jood als Shaloom benoemt en de Arabier tot uitdrukking brengt in zijn groet Salamalaikum Salam. Democratie is ontstaan uit menselijke relaties en begint altijd kleinschalig als een openheid voor elkaar en een verantwoordelijkheid voor elkaar.

Zo ontstaat er een netwerk van menselijke verantwoordelijkheid dat het beleid van een organisatie en van de staat kan dragen. Dan pas kan men spreken van een bestuur door het volk volgens de letterlijke betekenis van het woord demo-cratie met haar spirituele diepgang en bezieling. Dat is het volk dat zichzelf leidt en bestuurt in een nooit voltooid proces. Dat is ook het democratisch gedragen organisatiemodel.

Paul de Blot SJHartelijke groet,

Paul de Blot
Hoogleraar Business Spiritualiteit
Nyenrode Business Universiteit

20 REACTIES

  1. “Plato wees er in Griekse oudheid reeds op dat democratie leidt tot anarchie. Als reactie hierop komt de roep naar de filosoof, dat is de behoefte aan iemand die inzicht toont op het zijnsniveau uit liefde voor de waarheid. Dat is de zingeving, die wordt ervaren als eudaimonia, te vertalen als gelukservaring, innerlijke vrede en rust, harmonie, schoonheid en dergelijke. Dat is de ervaring van de zingeving, de waarde en de schoonheid van je leven als een geschenk.”

    Dit bovenstaande wordt enigzins verwoord in Logion nummer 12 van het Thomas-evangelie; De leerlingen zeiden tot Jezus: “Wij weten dat gij van ons weg zult gaan. Wie zal dan onze meester zijn?” Jezus sprak tot hen: “Waar ge ook bent, gij zult naar Jacobus de Rechtvaardige gaan, omwille van wie hemel en aarde zijn ontstaan.”

    Wees niet afhankelijk van de meester. Ieder mens heeft zijn innerlijke meester, de stem van zijn geweten. De ware meester is de meester die benadrukt dat je naar jezelf moet luisteren. Wie onvoorwaardelijk naar zichzelf luistert wordt als de meester. Het is ieder mens gegeven wijs te worden en je bent wijs of dwaas, daartussen ligt niets. Wie een el onder de oppervlakte van de zee is, verdrinkt net zo goed als wie daar 500 vademen onder is. Wie daarboven uitstijgt “kan op het water lopen”.

    Wat is de waarheid? Zoals blijkt is de mens daar al een paar decennia naar op zoek. In de ogen van sommigen was Jezus de waarheid. Volgens velen was hij een van de weinigen -toen voor hun dé enige- die de waarheid wist. Hij, Jezus had het zogenaamde Eudaimonia bereikt. Maar hoe doe je dat? En wanneer weet je wat het gevoel is dat bij Eudaimonia hoort?
    Om een lang verhaal kort te houden ben je het zelf die dat ervaart. Niemand kan het uitleggen of opleggen…je moet het zelf doen. Daarom is er oorlog. Omdat religie verzonnen is. Het is relatief. Maar de mens ziet zijn of haar religie als het absolute…maar het enige absolute in het verhaal is het geloof. Niet de religie.
    Maar hoe lang duurt het nog voordat de mensheid dat door heeft?

    In mijn beleving is het leven gewoon heel simpel. Zwart-wit. Grijs bestaat eigenlijk niet. Dat verzinnen we zelf. En daarmee maken we het ons héél moeilijk.
    Kijk maar naar de maatschappij. Het verzonnen grijs zijn de wetboeken. Al de regels die we denken te moeten maken want het leven is niet zwart-wit. Denken we. We zien door de bomen het bos niet meer.
    Als sommigen zouden zeggen dat het leven wel grijs is maar tegelijkertijd ontkennen we het bestaan van de kleuren zwart-wit dan kan grijs niet bestaan. Dus zwart is een kleur en wit is een kleur. Als het geen kleuren zouden zijn kan grijs nooit bestaan.

    Als grijs wel bestaat dan komt de vraag willen we een lichtgrijs leven of een donkergrijs leven? Of willen we in het midden zitten? Maar wat voor kleur heeft dan het midden van licht grijs en donker grijs? Wit kan het niet zijn. Zwart ook niet. Dus het leven is dan niets?

    Het leven is alles en/of niets. Het leven bestaat uit vele ‘N’ ietsen. De ‘N’ kan je vergelijken met de N van Natuurlijke getallen. Dat zijn heel veel ‘N-en’.
    Vandaar dat n-iets ertoe doet.

    Voor u doet misschien dit verhaal ertoe. Voor de ander niet.
    Het verhaal is een iets. Eén van de velen ietsen. Maar als het voor u niets is dan klopt de conclusie dat N-iets ertoe doet….of niet.

    Dus alles.

    Maar voordat we beseffen dat Freud misschien wel gek was duurt nog even. Want als hij op jouw sofa had gelegen en zijn verhaal had gedaan, wat had je dan gedacht?

    Die is gek!

    Het heeft dus geen zin om de psyche te verklaren want wie op aarde heeft het recht om te menen dat jij gek bent of niet? Niemand!!!

    Behalve jijzelf.

    Succes.

    Ps. Als je beseft dat je nooit afgescheiden kunt zijn van het systeem leven komt chaos tot leven en na chaos komt leven. Dit besef komt in de buurt van Eudaimonia.

  2. Geachte heer de Blot,

    Hartelijk dank voor uw bijzonder intrigerende verhaal, het roept bij mij diverse gedachten op die ik hier graag in overweging wil meegeven.

    Democratie? De macht aan de massa? Kan die massa de verantwoordelijkheid dragen?
    In opvoeding en onderwijs wordt, ook in zg. democratisch bestuurde landen, weinig aandacht besteedt aan de betekenis van verantwoordelijkheid. Hoe kom je tot een weloverwogen volwassen keuze?
    De laatste Europese verkiezingsuitslag toont helaas aan dat er nauwelijks echte democratische ontwikkeling heeft plaatsgevonden in de laatste decennia? Kunnen we daar iets aan veranderen? Hoe kunnen we daar iets aan veranderen? Ben ik te somber als ik denk dat democratie op dit moment niet bestaat en dat wij mensen het kennelijk heel gewoon vinden belazerd te worden waar we bij staan, niet wetend en zonder historisch besef afgaan op een persoon(!) die inhoudloos stoere praatjes verkoopt?
    Of moet ik het positiever zien, als stemmen tegen de gevestigde orde, als een oproep aan bestuurders werk te maken van gemaakte beloften? Als oproep om in deze tijd, waarin niets meer verborgen lijkt te blijven, werkelijk te laten zien dat we ons niet meer laten inpakken door in verkiezingstijd geuite mooie praatjes? …

    Met hartelijke groet,
    Karel ten Böhmer

  3. Geachte heer de Blot,
    Ik ben blij dat wij in een land en een Europa leven, waar de democratie
    een kans krijgt zich te blijven ontwikkelen. Risicovol, succes niet verzekerd, vallen en opstaan, maar beter dan een enkel ander systeem dat ik me zou kunnen voorstellen. Ik lees uw berichten graag en vind me erin.
    hartelijke groeten,

    Jildert de Rapper

  4. De vraag die opkomt is;

    In hoeverre is men in staat te kiezen voor eenheid en in hoeverre houdt men vast aan een totalitaire visie.

    Gebruik je verstand met een heldere geest.

    Laat je niet weerhouden………..

    Ans

  5. Geweldig, Paul, wat beschrijf je dit toch weer mooi. Het doet mij meteen denken aan een prachtig en soortgelijk citaat van Herman Wijffels: “Ik beschouw individualisering als een belangrijke sociale kracht van deze tijd. Maar er zijn nog wat mensen die individualisering zien als een aspect van teloorgang, van verloedering.Die hebben nog niet in de gaten dat verantwoordelijkheid voor het geheel een logisch volgende stap is in een cultuur van individualisering. Mijn opvatting is dat individualisering in principe ontwikkeling is van het bewustzijn. Zo beschouwd is het niet logisch om ervan uit te gaan dat het uitloopt op losbandigheid en onverschilligheid. Het logische vervolg is dat een beter ontwikkeld persoonlijk bewustzijn leidt tot aanvaarding van meer verantwoordelijkheid voor het geheel.” Herman Wijffels (Volkskrant, 2 juni 2007)
    Met hartelijke groet, Karin Sorbi

  6. Beste Paul,

    Het onderwerp ‘hoe kan democratie wel werken’ boeit mij al jaren. Zelf ben ik werkzaam in een verenigingsstructuur en merk daarbij meer dan eens dat vanwege het democratisch karakter van de vereniging de uiteindelijke besluiten een zwak aftreksel zijn van hetgeen een organisatie in potentie zou kunnen doen en betekenen.

    In veel gevallen gaat het zo. Als je elk idee of voorstel bekijkt als een kleur, dan zou je het proces van weging en besluitvorming kunnen vergelijken met het door elkaar mixen van alle kleuren voorstellen, waardoor het resultaat – een bruinige kleur – iets is waar niemand om gevraagd heeft en niemand blij mee is. En eerlijk gezegd, frustreert mij dat wel eens.

    Jouw artikel geeft mij veel stof tot nadenken en nieuwe inzichten. Hartelijk bedankt daarvoor.

    Marieke Becking
    BBA (’83-’86)

  7. De situatie in Iran geeft inderdaad te denken. Mijn onderbuik gevoel zegt dat de oppositie alle steun verdient. Mijn ratio zegt dat de zwijgende meerderheid in deze jonge democratie verborgen is achter een mistige gesloten maatschappij. Wat is de waarheid?
    Een essentieel punt in een democratie is scholing en het mondig maken van mensen. Sommige zijn van nature mondig andere hebben een duwtje nodig. Niet iedereen (zo niet de meeste) wil actief meedoen in een democratisch debat, vind het wel goed zo totdat men in hun dagelijks bestaan negatief wordt geraakt. De balans slaat dan vaak door naar soms in een (negatieve) dogma soms terug naar vrijheid. Het vervelende is dat mensen verlangen naar duidelijkheid, terwijl dat volgens mij het zwakke punt is in een volwassen democratie.
    Ronald Molendijk is de motor achter Wonen in Oude Sfeer

"Wat is uw reactie op mijn artikel? Mede namens de andere lezers bedankt voor het toevoegen van uw bijdrage. Laat een reactie achter voor mij, of reageer op elkaar. Het zou mij een plezier doen. Bedankt aan alle lezers die mijn weblog verrijken met een reactie." - Paul de Blot

NB: Uw emailadres wordt nooit gepubliceerd. Reacties met meer dan één link worden eerst gecontroleerd. Link alleen naar relevante websites. Gebruik uw reactie niet voor commercie.


6 + 4 =