Waar willen we heen met ons onderwijs?

33

De politiek doet alles om snel uit de crisis te komen. Dat is zeer lofwaardig maar de praktijk geeft de indruk van paniekvoetbal. De aandacht valt vooral op het herstel van de economie, want we mogen ons nageslacht niet met een zware schuldenlast belasten. Dat lijkt een goede argumentatie. Het is zeer juist de volgende generaties niet met de brokken van onze crisis te laten zitten. Maar eenzijdig herstel van de economie is vooral een herstel van de gevestigde orde, maar wel ten koste van de volgende generaties.

Een radicale vernieuwing vraagt om een mentale vernieuwing van de mensen met bezieling voor de toekomst. Bezielde mensen zijn in staat zelf de economie te herstellen. Bezieling van de jeugd is radicale vernieuwing van de toekomst, want zij zijn de dragers van de toekomst.

In dit licht vraagt de opvoeding en het onderwijs om de grootste aandacht en hoogste prioriteit. Er wordt reeds veel in het onderwijs geïnvesteerd, vooral in het management en in controlesystemen zoals men dat doet met bedrijven met marktwerking. Van de  onderwijsinstellingen wordt vereist dat ze goede kennis produceren om aan de leerlingen te  leveren. Maar ondanks de hoge kosten en jarenlange vernieuwingen blijken onze studenten niet goed te kunnen rekenen en onvoldoende hun taal te beheersen.

Het bureaucratisch denken heeft vooral de vruchten van de boom gevoed en niet de wortels. Men heeft over het hoofd gezien dat kennis door de leerling wordt ontwikkeld, niet door de directie. Als ik terugkijk op mijn eigen opvoeding dan heb ik het meeste te danken aan onderwijzers, leraren en professoren, mannen en vrouwen, die me wisten te inspireren. De kracht van het onderwijs is niet gelegen in het goede management, in de hoge financiële investering of de grote deskundigheid van de leerkrachten, maar in het simpele feit of de man of vrouw de leerling of student met zijn of haar kennis weet te bezielen.

Het succes van het onderwijs is vooral te danken aan de inspiratie van de leerkracht. Dit is een wederkerige relatie die voor beide partijen een verrijkend leerproces is. Maar juist deze relatie wordt niet op zijn waarde gehonoreerd. Je verdient er niets mee. Ik zie hoe geïnspireerde leerkrachten met grote liefde en zorg hun leerlingen weten te bezielen, maar in hun salaris heel weinig waardering krijgen.

Scholen die zich niet aan het protocol houden en door de inspectie negatief worden beoordeeld, tonen vaak betere resultaten dan scholen die zich stipt aan de regels houden. Hun succes hebben ze te danken aan de inspirerende relatie van hun leerkrachten, die met weinig geld met hun kennis jonge mensen weten te inspireren. Goede opvoeding en goed onderwijs vraagt aandacht voor de vorming van de hele mens, met verstand en met hart en ziel, met lichaam en geest, met sport en spel.

Paul de Blot SJHartelijke groet,

Paul de Blot
Hoogleraar Business Spiritualiteit
Nyenrode Business Universiteit

33 REACTIES

  1. Beste Paul,

    dank voor je inspiratie. Bewonderenswaardig hoe jij steeds weer woorden tot inspiratie vindt.Ik ben zelf ook al een hele tijd bezig met dit onderwerp, heb er ook over geschreven en heb enkele jaren geleden de werkgroep Bezinning in het onderwijs opgericht.
    Van tijd tot tijd organiseren we daar bijeenkomsten met mensen die hiermee bezig willen zijn.
    Geinteresseerde lezers van jouw weblog kunnen aansluiten. Graag zelfs. Daartoe mag mijn mailadres bekend gemaakt worden .Wij streven naar eenvoudige dagelijkse manieren om bezig te zijn met bezieling. Het is inderdaad de man of vrouw voor de klas die bezielt. Of de rector die zijn personeel inspireert.

    Met hartelijke groet,

    Sandra

  2. Beste heer de Blot,

    Uw artikel is mij uit het hart gegrepen! Het raakt precies de kern van de zaak.
    Van leerkrachten hoor je vaak, dat ze met hart en ziel hebben gekozen voor het onderwijs, maar dat de protocollen en andere regels, die blijkbaar noodzakelijk zijn geworden na de veel te grote fusies van besturen (die allen op afstand willen besturen), hen de echte motivatie ontneemt.
    Een andere oorzaak is de voorbeeldfunctie van de bestuurders, zij zijn niet meer betrokken bij waar het in essentie om gaat, nl. Kinderen een gelukkige school- en ontwikkeltijd geven.
    Een uitspraak van een bovenschools bestuurder over hun missie was; “Onderwijs geven zoals de wet ons voorschrijft!” Ja gelooft dan je eigen oren niet meer. Hoe kun je dan je eigen directeuren en leerkrachten nog motiveren?

    Door de fusies gaan de besturen teveel lijken op bedrijven, terwijl ze een maatschappelijke sleutelfunctie hebben te vervullen.

    Het is mij wel duidelijk dat we niet meer terug kunnen naar 20 jaar geleden, maar een herbezinning over het nut en de schaalgrootte van deze instellingen zou misschien meer inzicht geven. De normen vanuit Den Haag zijn veelal geënt op Randstedelijke normen en niet goed afgestemd op landelijke gebieden.

    Constateren van deze uitdaging is één, maar hoe kunnen we onze invloed uitoefenen op kleine schaal? Ziet u mogelijkheden? en zo ja welke? Het lijkt mij heel inspirerend om hierover eens met elkaar van gedachten te wisselen.

    Gert Pasman Loopbaanatelier, Duiven

  3. Weer een heel inspirerend artikel. Mijn gedachte is altijd : “Wat men zaait zal men oogsten” en “de kinderen van vandaag zijn de leiders van morgen”. Wat voor leiders zouden wij willen oogsten voor onze toekomst ? Gevormd naar ons evenbeeld of een generatie die met een positieve blik ons allen het nieuwe tijdperk in kan loodsen.
    Wat mij het meest verbaast is dat de kennis die eenzijdig wordt overgedragen, alweer veroudert is op het moment dat het opgenomen is. In de huidige tijd met de snelle kennisontwikkeling, omvergooien van heilige huisjes, een meer holistische benadering van ontwikkeling i.p.v. alleen maar economisch nuttige kennis is het voor een docent/school onmogelijk om al deze facetten te onderwijzen.

    Willen we verantwoordelijke, zorgzame, rechtvaardige leiders oogsten dan moeten we het onderwijs drastisch veranderen en onszelf wat minder belangrijk vinden. Kinderen weten heel goed van wie, wat en hoe ze het beste kunnen leren mits we hun de verantwoording daarvoor durven geven.

    Alsnog mijn dank voor dit inspirerende artikel,

    Met vriendelijke groet, Michael Jansen

  4. Geachte heer de Blot,

    Bedankt voor uw zeer inspirerende visie op de toekomst van ons land.

    Zelf ben ik al drie jaar bezig om met moeilijk opvoedbare kinderen te gaan werken, moeilijk opvoedbaar is de term die ik hier gebruik maar in het echt betekent het mijn inziens jeugd waarbij de huidige oplossingen niet werken en ik kom niet aan de bak in de jeugdzorg tegen een redelijk salaris.
    Vader zijn van twee sterke zonen en partner van een sterke vrouw en de wil om weer te gaan studeren en ook nog eens een breed maatschappelijke ervaring zijn volgens de OG Heldring stichting in Zetten niet voldoende om mij aan te nemen tegen een normaal salaris waar wij de hypotheek van kunnen betalen en ook nog wat kunnen eten.
    Ik zou erg graag in contact willen komen met u, heer Blot om samen of met nog veel meer mensen ons te kunnen buigen om de jeugd in nederland weer stevig op de rails te kunnen krijgen.

    Met warme groeten,
    Leon Cobussen.

    • @:Leon Cobussen: Dank voor je reactie. Je mag altijd komen praten maar ik denk niet dat ik daarmee iets voor je kan doen. Jullie moeten zelf de koppen bij elkaar steken en iets opzetten als een netwerk. Ik werk vooral met netwerken. Succes ermee

  5. Geachte heer de Blot, Beste Paul,

    een artikel naar mijn hart!
    Ik heb het afgelopen jaar een aantal mooie opdrachten mogen doen in het onderwijs (HBO). Naast het geven van gastcolleges mocht ik een drietal onderzoeken doen waar JUIST studenten een belangrijke rol hadden. Wat bleek – in alle onderzoeken kwam / komt naar voren …… OPRECHTE AANDACHT & INTERESSE!
    Dat is wat zowel studenten als docenten nodig hebben. Is dit een vreemd? Nee, het is wat wij allemaal nodig hebben. Zonder oprechte interesse en aandacht van de ander kan het ene niet groeien! Zonder oprechtheid geen bezieling.
    Het succes van het onderwijs is STUDIESUCCES voor student en docent. Studiesucces kun je met elkaar behalen. Hierbij is en blijft de student het middelpunt.

    Of de docent te weinig salaris ontvangt? Ik weet het eerlijk gezegd niet – ik ken de salarisschalen …. wellicht gaat het juist om de balans. Oprechte interesse en aandacht is de juiste waardering in aandacht en interesse en ook in geld.

    Paul, op alle reacties lees ik jouw reactie – ik zie je een aantal maal reageren met de woorden … begin bij jezelf….
    Met een aantal Q-Search partners zijn wij STUDIESUCCES gestart. Naast bedrijfscoaching houden wij ons ook bezig met andere bezigheden die het studiesucces vergroten. Door bij onszelf te beginnen (als bedrijfscoach voor HBO studenten) kunnen we het verschil al maken. Wat een bedrijfscoach doet? Dat ligt aan de coachvraag van de betreffende student en dat maakt fantastische ervaring voor zowel de student als de bedrijfscoach.

    Voor het komend studiejaar hebben wij weer een aantal activiteiten op het programma staan – uiteraard met oprechte interesse en aandacht!

    Petra Portengen

    • @Petra Portengen: dank voor je reactie Petra, ik blij het te horen. Je zit in een netwerk van Qnet: dat is prachtig. Elke vernieuwing is eenmalig, het succes ervan is eenmalig en je moet dus telkens opnieuw beginnen met veel moed en zelfvertrouwen. Succes ermee

  6. Beste Paul,

    Dank je voor het interessante artikel. Ik geloof absoluut in bezieling van het onderwijs en dat begint met bezieling in de mens en liefde voor elkaar. Plus common sense; dus ook: goede kennisoverdracht en structuur aanbieden.

    Groet
    Tineke Laarhoven
    docent ROC

  7. Terecht aandacht voor de kwaliteit en het belang van het onderwijs! Maar hoe kunnen we dat dan beinvloeden? Hoe laten we de mening van Paul de BLot – die meer en meer mensen delen gelukkig – expliciet doorwerken ‘naar buiten toe’ ?

    Tot nu toe merken we nog niet veel van een meer spirituele houding in de politiek. Maar dat het anders kan bewijst de opkomst van de politieke Partij voor Mens en Spirit (MenS), die vanuit het niets nu sinds de oprichting maart 2008 al 500 leden heeft en momenteel sterk groeit (www.mensenspirit.nl), met als slogan Politiek vanuit het Hart!

    Over onderwijs zeggen ze in hun concept-programma:
    “Elk kind is uniek en heeft persoonlijke talenten en kwaliteiten die door uitdagende en liefdevolle begeleiding en educatie geholpen worden om tot bloei te komen. Hierbij staat het stimuleren van de eigen authenticiteit en bewustzijnsontwikkeling centraal in samenhang met het besef deel uit te maken van een levend en sociaal geheel.
    Het onderwijs geeft zowel instrumenten voor het functioneren in deze samenleving als ook ruimte voor het ontwikkelen van de specifieke kwaliteiten van elk kind op emotioneel, sociaal, intellectueel, materieel en spiritueel terrein.
    Scholen dienen qua grootte een menselijke maat te hebben. Educatie legt niet langer eenzijdig de nadruk op mentale kennisverwerving en het verzamelen van feiten, maar ook op zelfstandig en ervaringsgericht beleven. Technische en handvaardige kwaliteiten krijgen veel ontplooiingsmogelijkheden, evenals vernieuwende en andere invalshoeken, zoals meditatie, holistische coachring etcetera.
    Scholen krijgen ruimte en vrijheid om een eigen aanpak en identiteit te ontwikkelen, waardoor verschillende typen leerlingen conform hun eigen talenten educatie en begeleiding ontvangen.
    Ouders en kinderen mogen intensief bij het onderwijs betrokken worden.”

    De tijd lijkt rijp voor een nieuw geluid, ook in de maatschappij.
    Een spiritueel geluid in de politiek.
    Inmiddels heeft al 26% van de Nederlandse bevolking aangegeven zich aangetrokken te voelen tot ‘cultural creatives’. Een verzameling mensen die buiten gebaande paden om open staan voor natuur, filosofie, spiritualiteit etc (onderoek Motivaction).
    Mensen die open staan voor een nieuwe wind, ook in politiek Nederland.

    Websites met info:
    http://www.mensenspirit.nl
    http://www.hyves.nl/hyves/6386638/partij_voor_Mens_en_Spirit
    http://www.spirituelepolitiek.web-log.nl

  8. Dag meneer de Blot,

    De wereld is bezig de economie te repareren en weer door te gaan op de oude voet. Jammer, jammer, nu hebben( hadden) we de kans meer in te zetten op duurzaamheid, bewustere consumptie, het zoeken naar een ander soort economie waarbij de welvaart ook beter wordt verdeeld in de wereld. Maar het hemd is nader dan de rok en de derde wereld b.v. moet zich maar redden.
    De tweedeling in de wereld betreft niet alleen de materiele welvaart, maar ook de kennis. Opleiding, vorming, kennis is voor onze jonge generatie van ongelooflijk belang. Daar moet je in investeren en de uitvallers begeleiden. Schoolboeken weg, klassikaal onderwijs weg, computer op schoot en zoek het zelf maar uit, ik griezel ervan. Bezielde leraren die je warm maken voor een vak, dat werkt.
    Ik groet U mer warme groet,

    jildert

  9. Beste Paul,
    Je verhaal klopt helemaal, maar het zijn gelukkig niet alleen de scholen en instituten waar mensen kennis op doen. Het systeem en vooral de wijze waar de resultaten van het systeem op gemeten wordt zijn mijns inzien het grootste probleem. Op de zaken die jij terecht aanvoert worden geen meting gedaan, terwijl dit redelijk goed mogelijk is. Het onderwijs is gaan lijken op menig grote bedrijven die hun klanten en dus hun reden van bestaan uit het oog zijn verloren.

    Hartelijke groeten,
    Ronald Molendijk

  10. Beste Paul,

    Je duidt, m.i. terecht, het onderwijs als een sociaal en spiritueel proces. De kwaliteit van de interactie is bepalend voor de resultaten. Niet -het plan- zoals leerlijnen en verplichte lesstof zijn het uitgangspunt maar het sociale en bezielende interactieproces. Een belangwekkend onderdeel van deze manier van kijken is het reflectieproces in het onderwijs. Leerlingen en docenten kijken in verschillende verbanden terug op de kwaliteit van de interactie. Zonder dat wordt het onderwijs weer minder transparant en wat te doen met de leerkrachten en hun interactie met leerlingen waar we als volwassenen niet met plezier op terugkijken?

    Kijken naar wat de kinderen nodig hebben in de evoluerende sociale context.
    De interactie zoeken en daarna ..
    terugkijken op de kwaliteit van de interactie en
    wat uit de interactie tot bewustzijn wil komen.

    Het artikel is in deze tijd zo relevant omdat we inderdaad moeten streven naar een niet eenzijdig herstel van het economische leven, maar naar een geintegreerde sociale toekomst. Kennis is in de toekomst wellicht op een andere wijze nodig; van IQ naar EQ naar SQ (spiritueel Quotient). Het (hersengebonden) denken van de mens heeft immers haar beperkingen. Kennis van het hart is onbegrensd en steeds meer nodig. De wereld wordt voor onze kinderen immers alleen maar complexer. Dat mag m.i. meer de focus worden van de overheidstoetsingen voor het onderwijs.

    Groet Herman van Kampen

  11. Beste Paul, dankjewel voor deze waardevolle gedachte, die ik met jouw welnemen meteen heb doorgeplaatst naar de weblogs van Huisacademies.nl en MBOacademies.nl. De laatste domeinnaam vertegenwoordigt een ‘learning community’ van gepassioneerde (interne) academiebouwers binnen (al 21) MBO-organisaties. Onder het motto ‘duurzaam bouwen aan leren en ontwikkelen’ nodigt Huisacademies.nl leiders uit aandacht te geven aan het Primaire proces, het Managementproces én het Leerproces in organisaties, op zich en in hun onderlinge samenhang. Graag tot ziens. Met vriendelijke groet, Cees

  12. Beste Hr. de Blot.

    Onlangs heb ik, samen met een mede student, een uurtje van uw woorden mogen genieten.
    Nu lees ik met veel interesse uw nieuwsbrief en stuur hem door naar mensen uit mijn omgeving waar ik ook weer mooie reacties op ontvangen.
    De gedachten en visies kunnen doorgetrokken worden naar meerdere aspecten. Zo is er in mijn branche ook een grote verandering bezig waarbij de gevestigde orde behoorlijk onder druk komt te staan. Heilige huisjes worden aangesproken.
    Zelf probeer ik mijn steentje bij te dragen aan de branche met duurzaam en eerlijk ondernemen.
    Ik vind het mijn missie om spiritualiteit in de bloemen en plantenbranche te verwezelijken. Er is momenteel zoveel wantrouwen.

    Bedankt!

    Dico Drost

  13. Beste Paul de Blot,

    Hartelijk dank voor Uw steeds weer inspirerende en bemoedigende berichten. Ik lees ze altijd trouw en ben het ook meestal volkomen met U eens. Ik werk als biografisch en kunstzinnig therapeut.
    Ik heb vroeger bij de GGZ in Maastricht gewerkt en heb daar begin jaren 70 een opleiding gehad tot gespreksleider.
    Al vrij kort nadien merkte ik dat als het doel in de therapie niet is; hoofd en hart met elkaar te verbinden en mensen behulpzaam te zijn bij het ontwikkelen van hun eigen specifieke gereedschappen voor het leven; hetvaak allemaal tot niets leidt.
    Wat U schrijft dat het van het allergrootste belang is dat er gemotiveerde en enthousiaste leerkrachten voor de klas staan om onze jeugd te inspireren of zelfs gewoon het enthousiasme dat kinderen nog vanzichzelf hebben aan te wakkeren.Dit is mij uit het hart gegrepen. De leraren die wij ons positief herinneren zijn toch altijd weer diegenen die vanuit hun eigen zielevuur voor de klas stonden.
    Zelf heb ik naast het werken in de jeugdhulpverlening,therapeutica, verslavingszorg en eigen praktijk altijd op scholen gewerkt met kinderen en weet uit ervaring dat kinderen het meest gebaat zijn bij betrokken belangstellende leerkrachten.Nog niet zolang geleden zei een jongen (middelbare school) waarmee ik gesprekken had op school:”Ja, als ik van ……leraar wiskunde zou krijgen, ja dan zou ik het nu ook wel kunnen”!
    Het is opvallend maar ook kenmerkend dat ik momenteel in mijn praktijk heel veel hulpverleners en leraren heb. Bijna allemaal mensen die stuk lopen op onze bureaucratische maatschappij waar langzamerhand betrokkenheid een vies woord schijnt te worden. “Niet Professioneel”wordt dan gezegd. Nou ja, naast met mededogen kijken en alles begrijpen is het toch ook aan de orde om het aan te pakken.
    Ik zie het op dit moment alleen te doen op mijn eigen vierkante meter en met de enkele mensen die dat ook herkennen.Daar zijn ook de teksten die U stuurt van groot belang bij. Ik promoot ze ook waar ik denk dat het aan de orrde is.
    Nogmaals mijn dank en een vriendelijke groet, Margo Gielkens

  14. Paul,
    Nyenrode 1946 was hoogst inspirerend. Ik denk met plezier terug aan:
    Klop(sociografie?); van Dam (Spaans: je leerde spaans of je ging er uit!!)
    Koster( veel informatie over hoe de handelswereld in elkaar stak).Nixon (engels)

    Ik hoop dat het bestuur van de Universiteit Nyenrode veel van die inspirerende professoren zal aantrekken. Hierin kan Nyenrode zich onderscheiden!!

  15. Beste Paul,

    Een mooi artikel en o zo waar. Bezieling en inspiratie ontstaat door de geestkracht er samen iets van te maken, wat anders is dan kennisoverdracht.
    Als men het leven of onderwijs vast wil leggen of beoordeelt aan de hand van goede cijfers, lijkt het me onmogelijk bezieling te ervaren, laat staan dat men als medemens groeien kan.
    Het zal me geenszins verbazen dat geld zichzelf meer waarde ging geven en daardoor het menswaardige leven minder leerde te waarderen. Niet enkel in onderwijs, alom valt er nog veel te leren om aan de kracht van positief denken aandacht geven.
    Met vriendelijke groet

"Wat is uw reactie op mijn artikel? Mede namens de andere lezers bedankt voor het toevoegen van uw bijdrage. Laat een reactie achter voor mij, of reageer op elkaar. Het zou mij een plezier doen. Bedankt aan alle lezers die mijn weblog verrijken met een reactie." - Paul de Blot

NB: Uw emailadres wordt nooit gepubliceerd. Reacties met meer dan één link worden eerst gecontroleerd. Link alleen naar relevante websites. Gebruik uw reactie niet voor commercie.


+ 14 = 15