In de zorg zowel als in het onderwijs gaat het vooral om de bezieling

15

Ik heb al 45 jaar lang gewerkt zowel in het onderwijs als in de zorg. Daar heb ik mensen leren kennen met een sterke bezieling. Aan hun idealisme heb ik het te danken dat ik nog met veel plezier in deze beide sectoren werk. Daar ben ik hen altijd dankbaar voor. Tegelijkertijd zag ik ook heel vaak dat ze in hun verwachtingen werden gefrustreerd, vaak zo sterk dat ze afhaakten. Dat is de grootste kapitaalvernietiging voor deze instellingen.

Men is zich vaak niet bewust wat er aan liefde voor het vak leeft bij onderwijsmensen, onder ziekenhuismensen en in andere soortgelijke instellingen. Het is de grote nadruk op controle die vaak het enthousiasme van sterk menslievende en succesvolle instellingen heeft ondermijnd.

Succesvolle bedrijven hebben vooral het hart gevolgd en durfden te dromen van grootse resultaten

Een eenzijdige instelling op rationele planmatigheid en exclusieve aandacht voor het financiële beleid verstikten vaak het bezielende klimaat van de organisatie. Het streven naar grootschaligheid is hier ook hier vaak de oorzaak van.

Schaalvergroting verzakelijkt en verzwakt de menselijke relaties en daarmee ook de arbeidsvreugde en bezieling. Het hart van de organisatie raakt door geldzucht en rivaliteit om macht gemakkelijk versteend en moet weer een hart worden van vlees en bloed om mensen te kunnen bezielen.

In het onderwijs gaat het vooral om de bezieling van jonge mensen om aan de toekomst te willen bouwen. Dan volgt het succes vanzelf. In de zorg voor mensen gaat het om de sfeer van gastvrijheid, het zich thuis voelen waardoor het gemakkelijker is om te herstellen.

Het gaat om het scheppen van energie om de mensen te kunnen bezielen. Bezielen begint altijd kleinschalig en het begint altijd bij jezelf. Bezielde mensen stralen het uit en werken aanstekelijk op anderen. Dan ontstaat er vanzelf een bezielende organisatie ondanks de tegenkrachten.

De Amerikaanse hoogleraar in spiritualiteit en management, Margaret Benefiel, heeft een onderzoek gedaan naar de bezielingskracht van succesvolle bedrijven. Die hebben vooral het hart gevolgd en durfden te dromen van grootse resultaten. Durven dromen van idealen van goed onderwijs en succesvolle zorg, dan is de ziel aan zet zegt Margaret Benefiel.

Klik hier voor meer info over het boek van Margaret Benefiel, ‘De ziel aan zet. Spiritueel leiderschap in de praktijk’, Ten Have: Kampen (2009)

Paul de Blot SJHartelijke groet,

Paul de Blot
Hoogleraar Business Spiritualiteit
Nyenrode Business Universiteit

15 REACTIES

  1. Geachte meneer Blot, voor een verdiepend & verbindend magazine over een MBO-instelling willen we als redactie graag een artikel schrijven over het gebrek aan bezieling in het onderwijs. We zijn geprikkeld geraakt door uw teksten en willen dit thema graag breed in én buiten de school aan de orde brengen. Graag zouden we ook een aantal fragmenten uit uw blogtekst voor willen leggen aan de medewerkers van de school en externen die beleidsmatig met onderwijs te maken hebben. Vindt u dat goed? Bedankt voor de inspirerende teksten en deze eye-openers. Wie zijn er volgens u eigenlijk verantwoordelijk voor de ‘ontzieling’van het onderwijs en hoe zouden we het terug kunnen krijgen? Een fijn weekend toegewenst. Vriendelijke groeten, Marijke Roskam – redacteur

  2. Beste Paul,

    Sinds kort ben ik (als trainer/consultant) zowel in de zorg als in het onderwijsveld terecht gekomen en op zoek naar inspiratie kwam ik (weer) bij je terecht. Je geeft vaak als advies ‘Wees zelf het voorbeeld’ en daar ben ik het helemaal mee eens.

    Je hebt me ook eens iets verteld waar ik ook heel veel aan heb gehad en dat ik vanwege het simpele succes ook graag met andere lezers van je blog wil delen. Je zei (wellicht zei je heel wat anders en heb ik het in mijn voordeel verdraaid, maar het was in ieder geval op jouw woorden geinspireerd) “Als je stiltetaal kunt spreken, kun je horen wat mensen zeggen”. Natuurlijk klopt dat ook, maar het leuke is dat ik heb gemerkt dat als ik deze zin deel met anderen, dat dan iedereen onmiddelijk begrijpt wat ik bedoel en dat er plotseling op een heel ander niveau contact wordt gelegd. Precies het niveau dat zo onontbeerlijk is in de zorg en in het onderwijs.

    Met dankbaarheid,

    John de Haas

  3. Beste Paul,

    Sinds kort weet ik van je simpele maar werkelijk geniale combinatie van zakendoen en gevoel.

    Het is eigenlijk hartstikke logisch, maar jij bent de enige geweest die hier op kwam. Het inspireert. Wat zouden voor mij de voornaamste redenen zijn om business spiritualiteit te studeren?

    Groeten!

    Simon (17 jr.)

  4. Beste Paul,

    Allereerst dank voor je verhelderende nieuwsbrief die me steeds inspiratie schenkt. Ik deel je analyse omtrent het belang van de bezieling en denk dat dit zeker essentieel is in de sectoren onderwijs en gezondheidszorg, maar ook nodig in alle andere sectoren, zowel publiek als privaat.

    Ik heb zelf jarenlang bezield in de publieke sociale sector gewerkt en herken het proces waarin na fusies en schaalvergroting de bezieling volledig verdwenen was. Transparantie, motivatie, inzet… alles verdween door de verzakeling die men vergat te ‘verbinden’ met de ziel en doelstelling van de organisatie.

    Voor mij was het de aanleiding om de weg van mijn eigen hart te volgen en zelfstandig onderneemster te worden. Nu heb ik mijn eigen coaching & counselingbedrijf waarin ik mensen met kleur en in de natuur coach op hun levenspad en ook bedrijven coach in business spiritualiteit.

    In de verbinding tussen ziel en zakelijkheid, de bewustwording dat dit geen tegengestelde krachten zijn maar juist door de verbinding een kwaliteitsslag gemaakt kan worden, speelt de natuur een belangrijke rol.
    Volgens mij is de natuur zelfs de belangrijkste schakel in deze bewustwording omdat we in de natuur kunnen “ervaren” dat alles met alles verbonden is. Juist door de ervaring ‘weten’ we dan van binnenuit hoe belangrijk die verbinding is en vertalen we dat veel makkelijker naar onze dagelijkse activiteiten thuis en op het werk… Dat bewustzijnsproces brengt een liefdevolle stroming op gang en bepaalt hoe we in het leven staan, met mens, dier en milieu omgaan.

    Hartelijke groet,
    Rietje van Vlasselaer

  5. Beste heer de Blot,

    Ik kan niet anders dan het geheel met u eens zijn.
    Wij (Research to Improve en Kernzorg) zijn laatst gevraagd een onderzoek te verrichten naar de beleving van patienten. Ik heb naar aanleiding van een 30 jaar oud tevredenheidsonderzoek die daar nog werd gebruikt, voorgesteld een nieuwe type onderzoek in te zetten. Ik stak daarbij in op vertrouwen en heb daar onder meer kwaliteit vanuit meerdere perspectieven benaderd, allemaal vanuit de beleving van de patient. In de ervaring van de competenties an de zorg professionals maakten we onderscheidt tussen deskundigheid, patientgerichtheid en mensgerichtheid. Ik hanteer daar Spiral Dynamics bij waardoor specifieke waardensets gekoppeld konden worden aan het gedrag dat herkend wordt door patienten.
    * deskundigheid (blauw): helder, informatief, adequaat
    * patientgericht (oranje): attent, hoffelijk, service gericht
    * mensgericht (groen): empatisch, mededogen, verbonden, erbarmen
    De scores ontliepen elkaar niet veel, maar dat betekend ook dat veel professionals in de ogen van patienten zeer mensgericht zijn en dat vind ik een groot compliment voor hen. Zeker wanneer je beseft dat het ziekenhuis in allerlei lijstjes slecht scoort.
    Binnenkort komt Fred Lee naar Nederland. Hij is in Amerika een sterk voorvechter van een mensgerichte, bezielde benadering in ziekenhuizen. Ik heb hem verteld van onze aanpak en volgende week ontmoeten wij elkaar. Wellicht dat ik van deze ervaring ook weer eens een blogje schrijf.

    Ik geniet erg van uw bijdragen!

  6. Beste Paul,

    Het bovenstaande in gedachte hebbende komen bij mij meerdere ‘variabelen’ naar boven.
    Dat het verbindingspotentieel afhankelijk zou zijn van cultuur is vreemd als beide culturen liefde hebben voor het vak. Liefde voor een vak is volgens mij niet afhankelijk van cultuur. Althans het hoort niet afhankelijk te zijn van. Liefde is onafhankelijk. Liefde is een natuurlijk iets en niet een cultureel iets.

    Het was volgens mij niet Ignatius’ cultuur die hem liefde deed hebben voor God en de minder bedeelden. Het was Ignatius zelf, inderdaad! Ignatius kwam door een crisis tot dit besef. Liefde voor God, de natuur, het leven etc. Liefde voor jezelf. Je kan pas iets geven als je het zelf hebt. Het was niet de liefde die afhankelijk was van financiële middelen. Het middel -gratis onderwijs- was afhankelijk van geld. Ook al had Ignatius geen geld de liefde bleef bestaan. De culturen die plaats hadden binnen zijn organisatie konden samenwerken omdat het doel, liefde voor het leven bij allen net zo groot was en het énige doel was. Hij bereikte dit door zijn oefeningen. Oefeningen om tot het algemene besef te komen. Dat besef gaat gepaard met Goddelijke inspiratie. Iedereen was anders behalve hun geloof in.

    Zoals elke religie te vergelijken is met een variabele is het geloof het constante, het ene doel. Het geloof kan je vergelijken met de natuur. De verschillende religies met cultuur. Bezieling is te vergelijken met het besef dat Ignatius bereikte. (Denk ik.)
    Als de bezieling goed is maakt het niet uit of het grootschalig of kleinschalig toegepast wordt.
    De bezieling wordt wel enigszins teniet gedaan door economische redenen. Dat weten de mensen in de zorg en onderwijs. Wie dat ook weet is de regering. De regering gebruikt die bezieling voor het vak. Ze gebruiken het als emotioneel manipulatie middel. Maar tot hoever? Hoe lang duurt het voordat er gereld gaat worden op het binnenhof?

    Het is krom hoe de regering het principe bezieling behandelt. Mensen in de bankensector hebben bezieling, liefde voor geld. Mensen in de zorg en onderwijs hebben bezieling voor de mens. Toch worden de mensen die bezieling hebben voor geld ruim beloont. Mensen die mensen bezielen komen er schaars vanaf.
    De banken waarderen geld. Zij waarderen geen mensen want het zal ze een zorg zijn of iemand aan de geelhonger ligt of niet. De politiek helpt de banken. Niet de mens. Als je dan een beslissing kan maken haal dan het teveel bij elkaar begoochelde (kan ook letterlijk gelezen worden want geld is relatief, want het kan ineens verdampen) geld weg bij de banken en geef dit aan de mensen die de mens waardeert.

    Het signaal dat de politiek hiermee uitstraalt heeft iets weg van verkeerd om handelen. Geld maakt noch de cultuur noch de natuur beter. Er is maar één ding dat beter maakt en dat is ‘goede bezieling’, liefde.
    Wat is eigenlijk een rijke cultuur? Of rijke natuur? Hangt dat af van de hoeveel briefjes van 100 euro? Denk het niet.
    Een bankier werkt in vergelijking met zorg en onderwijs niet hard. Hij kent een foefje, slinkse manier om iemand iets af te troggelen. Omdat de basis hiervan nooit op een eerlijke leest geschiedt is er wel liefde maar deze is niet onderling uitwisselbaar. Want het is alleen de liefde van de bankier voor geld die groter wordt en niet van de klant. Die wordt uitgekleed. Eerlijke basis is eigenlijk een weegschaal die in balans is. Ik heb het vaker gezegd maar niet iedereen kan hier mee leven maar je moet eigenlijk verenigen en verdelen. Eerlijk. Balans zal alleen bereikt worden als het 50-50 is. Een systeem dat alleen werkt als er één van de twee variabelen meer moet worden werkt niet. Uiteindelijk vernietigt het ene het andere. Het systeem dat nu gehanteerd wordt -kapitalisme- is gebaseerd op strijd, concurentie. Die ene 50 moet meer worden dus de ander moet minder worden. Je komt dan ook nooit boven de 100. Als twee partijen de mogelijkheid hebben om van hun 50 een 60 te kunnen maken, dat kan als het eerlijk is want je gunt de ander iets dan wordt het 60 +60 = 120. Je stijgt boven jezelf uit. Het wordt meer. Is een rare gedachtegang als je denkt dat delen meer kan worden.

    Ons is geleerd dat als je deelt alles altijd minder wordt.

    Ga heen en vermenigvuldig…….verenig en verdeel. Is hetzelfde alleen andersom toegepast. Heen gaan is hetzelfde als verenigen zeker als de volgende ‘opdracht’ is om te vermenigvuldigen. Maar als je verenigt en het samen verdeelt zal de uitkomst altijd meer worden dan één. Omdat iedereen weet dat we verenigt zijn en alles weer delen komt misschien het besef naar boven dat je dus eigenlijk niets nodig hebt. Want alles is er al. En als alles er is, is er eigenlijk niks. Ja, één ding…..liefde, leven.

    Kortom, je kan er eeuwig over praten, maar als het besef niet goed is -en wanneer is het wel goed?- dan zal het nooit wat worden. Je moet kiezen.
    Het leven is zwart-wit. Niet grijs.

    PS; Stel dat de bezieling in de zorg en onderwijs goed is, dan zou het geen probleem op moeten leveren als een ieder hetzelfde verdient. Verenig het geld -je inkomsten- en verdeel het onder de mensen. Eerlijk. En eerlijk is niet de één meer of minder geld.
    Want stel er loopt een Jezus op de afdeling…die doet minder dan de directeur maar de directeur heeft alleen liefde voor geld. De patiënt zal niet genezen worden door de directeur.

    Hieronder een uitspraak uit het zgn. Thomasevangelie. Het gaat over cultuur en natuur.

    Jezus sprak: “Een mens kan niet op twee paarden rijden of twee bogen spannen. En een knecht kan geen twee heren dienen; of hij zal de een eren en de andere smaden. Men drinkt nooit oude wijn en verlangt onmiddellijk nieuwe te drinken. Ook giet men geen nieuwe wijn in oude zakken, opdat zij niet barsten. En men giet geen oude wijn in een nieuwe zak, opdat hij hem niet bederve. Men naait geen oude lappen op een nieuw kleed, want er zal een scheur ontstaan”.

    Verklaring -volgens thomasevangelie.net-

    Je kunt niet trouw zijn aan jezelf en aan de maatschappij. Je kunt niet een natuurlijk leven leiden en meespelen in een onnatuurlijke cultuur. Elk compromis compromitteert. Je kunt niet rechtvaardig zijn en meedoen aan een onrechtvaardige maatschappij. Je kunt niet de kool en de geit sparen. Het is niet en/en maar of/of. Het is niet grijs maar zwart/wit. Natuur en cultuur gaan nooit samen, maar de een gaat altijd ten koste van de ander. Als de een meer wordt, moet de ander minder worden. 100 % Cultuur is een onbereikbare utopie, 100 % natuur is het paradijs. Zo is het begonnen en zo zal het eindigen. Je kunt niet van de ene dag op de andere veranderen. Je kunt geen nieuw leven naast je oude leven leiden. Je kunt in je nieuwe leven geen oude fouten gebruiken.

  7. Beste Paul,
    Zeer duidelijk verwoord.
    Dit geldt m.i. voor de gehele samenleving; het leven en geluk zit juist in de kleine zaken.
    Grootschaligheid maakt anoniem en het is menseigen om juist gekend te worden.
    Gelukkig ervaar ik dat er commercieel nu zoveel kosten zijn verbonden aan grootschaligheid, dat door de efficiency van de kleinschaligheid er weer kansen zijn voor commerciele exploitatie op kleine schaal. Ik ervaar dat juist de bezieling en betrokkenheid hierbij doorslaggevend is.
    Om te reageren op Drs Piet-Hein Prince CISA:
    Business Spiritualiteit is inderdaad een universele wetmatigheid; daaruit zou je juist uit kunnen afleiden, dat a.g.v. de grootschaligheid de toepassingen mogelijk uit het verband van de bezieling zijn gerukt. Wanneer je de stelling dan bekijkt, zou je moeten concluderen, dat het omspannigsvermogen binnen het bedrijf en van de organisatie teveel geweld is aangedaan. Het is daarom niet logisch om in die gevallen de betrokkenheid en bezieling onder de loep te nemen; het probleem gebied is juist de toepassingen.
    Vrij naar het model van Keuning/Eppink kun je dus stellen, dat het model niet meer in balans is, omdat er geen gelijkmatige groei of aanpassingen zijn geweest in de verschillende delen van dit model.
    Met vriendelijke groet,
    Ben van denBerg

  8. Beste Paul,
    Allereerst mijn complimenten voor dit levendige blog en haar capaciteit om dit onderwerp te verhelderen.

    In relatie tot je artikel zou ik de volgende stelling willen poneren vanuit een organisatiekundig perspectief: Alhoewel de basisprincipes van business spiritualiteit als wetmatig en universeel kunnen worden neergezet is hun toepassing dat wellicht niet. De toepassing is een combinatie van die basisprincipes met vele variabelen die geregeerd worden door cultuur (land, bedrijf, familie, achtergrond etc), taal, plaats in de wereld en in de economie. In mijn studie naar de praktische toepassingen van business spiritualiteit ben ik samen met twee vrienden (psychologe Drs Saskia Roordink en Prof dr Hans Mulder) gestuit op een factor die ik verbindingspotentieel ben gaan noemen. Alhoewel het klinkt als een mathematische benadering is zij dit niet (niet helemaal). Verbindingspotentieel is de mate waarin personen in een organisatie ( al dan niet in een veranderingsproces) in staat zijn om (onvoorwaardelijke) verbindingen (relaties) met elkaar aan te gaan. Noem het spontaniteit, noem het sociaal gedrag, ik noem het verbindingspotentieel. Zoals gezegd is cultuur een zeer belangrijke component en dit brengt mij terug bij je artikel en het boek van Margaret Benefiel en dan met name de toepasbaarheid van haar Amerikaanse bevindingen in het Nederlandse bedrijfsleven. Ik denk dat we kunnen leren van haar boek in die zin dat de universele basisprincipes, die je zelf ook steeds herhaalt, van toepassing zijn en dat de Amerikaanse landscultuur en bedrijfscultuur als variabelen in de formule bij die bedrijven hebben bijgedragen aan hun succes.

    Wat ik zou willen onderzoeken is of die variabelen ook gelden in het Nederlandse bedrijfsleven. Zonder hier nu nog afzonderlijk op in te willen en kunnen gaan hebben wij als groepje ook bedacht dit onderwerp nog eens extra te onderzoeken voor ICT-ers (het vakgebied van Hans en mijzelf) die betrokken zijn in verandertrajecten.

    Ik heb van Hans Mulder begrepen dat hij volgende week dinsdag voor de tweede keer uw lezing zal bijwonen (de eerste lezing heeft Hans samen met mij en Saskia bijgewoond op ) en u zal benaderen voor een eerste overleg over dit onderzoek naar verbindingspotentieel binnen Business Spiritualiteit.

    Wordt ongetwijfeld vervolgd.

    Met vriendelijke groet,
    Drs Piet-Hein Prince CISA

    • @ Piet Hein Prince: dank voor je commentaar. Je hebt helemaal gelijk. De toepasbaarheid is sterk cultureel gebonden omdat het gaat om de interactie tussen doen en zijn. Deze interactie is voor elke cultuur verschillend en voor elke organisatie. Dat heb ik uitgewerkt in mijn hoofdstuk: culturele valkuilen in het handboek Export Management. Ik publiceer er nogover in mijn tijdschrift. Elke organisatie is uniek!!! Dank voor je reactie

"Wat is uw reactie op mijn artikel? Mede namens de andere lezers bedankt voor het toevoegen van uw bijdrage. Laat een reactie achter voor mij, of reageer op elkaar. Het zou mij een plezier doen. Bedankt aan alle lezers die mijn weblog verrijken met een reactie." - Paul de Blot

NB: Uw emailadres wordt nooit gepubliceerd. Reacties met meer dan één link worden eerst gecontroleerd. Link alleen naar relevante websites. Gebruik uw reactie niet voor commercie.


74 + = 75