Faalt het bonus systeem?

28

Men heeft het bonus systeem een halt toegeroepen. Is het succesvol? Het is onzeker. Slaagt de schoonmaak of gooien we met het badwater het kind weg? Waar gaat het eigenlijk om bij een bonusregeling en wat is de zin ervan?

Een beloning hoort bij het leven. Een levensproces komt pas op gang als het een energieprikkel krijgt. Dat zegt Aristoteles al in zijn act-potentie theorie. Een potentie moet worden geactiveerd om vorm te krijgen en iets te worden. Dat geldt ook voor mensen. Ze hebben een prikkel nodig om actief te worden. Door onze geestelijke kracht zijn we als mens tot grootse dingen in staat. Maar we moeten wel ertoe geprikkeld worden. Wat niet geprikkeld wordt zakt weg.

Een controlesysteem is een prikkel om waakzaam te zijn en geen fouten te maken. Een strafsysteem om op te passen en geen straf te krijgen. Een beloningssysteem om tot iets groots te komen. Geld prikkelt geld, dienstbaarheid prikkelt dienstbaarheid. De vraag is wat we willen. Willen we meer geld, dan is een bonus in geld nodig. Willen we status dan is Koninginnedag de gelegenheid om een lintje te krijgen. Willen we betere zorg, dan prikkel je dat.

Mensen zijn geen filantropen die alles voor niets doen. Ze hebben prikkels nodig en willen beloond worden. Mensen willen als mens gewaardeerd worden en beloond worden, dat is de prikkel waar men behoefte aan heeft. Verdient iemand die een ziekenhuis financieel gezond maakt en miljoenen redt geen beloning? Helaas is dit beloningssysteem in het bankwezen door het bonus systeem gedegenereerd en uit de hand gelopen. Het heeft elk beloningssysteem dat afwijkt verdacht gemaakt. Men vergeet dan dat er in het leven vaak mensen nodig zijn om iets groots tot stand te brengen, vaak zelfs met eigen levensgevaar. Hebben die geen recht om een navenante beloning te ontvangen?

Een oprecht dank je wel of een teken van vriendschap kan al wonderen doen. Jammer genoeg zijn we hier zo zuinig mee ofschoon het niets kost. Zelfs een gemeende glimlach kan een kostbare gave zijn, maar ook hierin zijn we vaak zo zuinig. We zijn gewend de rijkdom van het hart af te kopen met geld. Vriendschap is niet te koop. Er is wijsheid nodig om op de juiste manier te belonen zonder jaloezie te wekken. Daar is ook moed voor nodig en vertrouwen. Helaas is ons redelijk verstand vaak te klein om wijze dingen te doen. Het hart en de fantasie zijn daar beter toe in staat. De wijsheden van Jeff Gaspersz kunnen ons helpen om hierin te oefenen.

Jeff Gaspersz, Grijp je kans! Vind en benut nieuwe mogelijkheden, Spectrum, 2009

Paul de Blot SJHartelijke groet,

Paul de Blot
Hoogleraar Business Spiritualiteit
Nyenrode Business Universiteit

28 REACTIES

  1. Beste Paul,

    Ik heb een manier gevonden om een oprecht dank je wel te zeggen.
    Ik heb zo’n behoefte een beetje positiviteit de wereld in te sturen en dat doe ik nu via mijn site heldenenheldinnen.nl
    Van stof, vilt en kraaltjes e.d maak ik harten die ik namens heldenenheldinnen verstuur aan mensen die op de een of andere manier een verschil maken.
    Dat kan zijn van oppasoma tot donateur van een nier. Deze hartjes ontvangen de helden helemaal gratis en voor niets. Gewoon om te zeggen “dank je wel ” en “ga zo door”.

    Misschien vind u het leuk om even op mijn site te kijken (www.heldenenheldinnen.nl)en wellicht uw held aan te dragen voor een hart.

    Groet,
    Francis van Kleeff

  2. Beste Paul,

    Allereerst mijn complimenten voor je heldere en inspirerende teksten! Graag zou ik willen reageren op het bonussysteem. Mijns inziens is het bonussysteem volledig uit de hand gelopen. De vraag is of een fikse bonus de mens wel op een positieve manier prikkelt, om nog maar te zwijgen over de excessieve bonussen die in geen enkele verhouding staan tot de verrichte werkzaamheden. Want daar hebben we het toch wel over. Macht, geld, en status zijn lagere drijfveren en inspireren de mens niet om ook nog rekening met anderen te houden. Sterker nog, het zijn prikkels die verslavend gedrag in de hand werken, waardoor de mens in een neerwaartse spiraal komt. Hebzucht, steeds meer willen, graaien en dergelijke gaat altijd ten koste van anderen. Willen we werkelijk het beste voor onszelf, de ander en het totaal, dan zullen we eerst onszelf moeten prikkelen om een beter mens te worden. Elke stap die je zet heeft namelijk gevolgen voor jezelf, de ander en het totaal. Natuurlijk wil de mens beloond worden: een glimlach, een schouderklop of een compliment doet altijd wonderen. Maar moet elke prestatie die geleverd wordt met geld worden beloond, buiten het normale salaris om, dat in veel gevallen al zeer riant is?? Het lijkt me dat het einde zoek raakt als we er een dergelijke levenshouding op na houden. Wordt het niet eens tijd dat we weer terug gaan naar de basis? Wat is nu werkelijk belangrijk: een leefbare en duurzame samenleving of een wereld in crisis?

    Met hartelijke groet,

    Ilse ten Berge

  3. Beste Paul,

    Een boeiend en actueel onderwerp. Een onderwerp waar we allemaal aandeel in hebben of we nu beroepsmatig betrokken zijn bij het financiële wezen of niet en waar we verantwoordelijkheid in kunnen en moeten nemen.
    Wat is een mogelijk startpunt in het anders leren omgaan met beloningen? Terug naar de kern van de ontstane situatie: een disbalans in geven en nemen, vanuit een ervaren tekort dat we zijn gaan compenseren door materiële (ook financiële) beloningen.
    Hoe leren om daar anders mee om te gaan?

    Ik heb geen exclusief of enig antwoord, enkel een antwoord vanuit mijn eigen weg:
    De enige prikkel die blijvend is, is luisteren naar de stem van je hart en het volgen van de beweging van je ziel. Als je zo leert leven, ervaar je elke dag de mooiste beloning. Van enkele van mijn ‘leermeesters’ heb ik geleerd om te gaan met mijn hartskwetsuren (tekorten op hartsniveau) en om diepe dankbaarheid te ervaren in wat er vooral wel voor mij was en is (beloning). Dus verantwoordelijkheid nemen voor mijn tekort en mijn overvloed en daarin vrijer leren bewegen.

    Waar (het streven naar) materiële beloningen niet meer in verhouding staan tot de investering die we daar tegen over plaatsen, verwarren we een materieel/financieel tekort met een onderliggend emotioneel, mentaal of fysiek tekort.
    Daar weer balans in vinden begint door met mededogen je tekorten te doorleven en het ontdekken van de kracht van dankbaarheid voor de mensen die er voor je zijn en voor hetgeen wat er wel vooral wel voor je is. Het vraagt steeds opnieuw je hart openen en voorbij je oordelen komen. Dan komt er ruimte om in dank aan te nemen en met dank te geven.
    Dan ook ontstaat een gevoel voor een juiste extrinsieke beloning.

    In het omgaan met dit vraagstuk op mondiaal niveau vraagt het van mij, ons als westerling om de balans van geven en nemen (van onze aarde en onze medemensen) te herstellen, om te beginnen dichtbij huis, in onze eigen leefomgeving. En naar het grotere geheel vanuit wat ik noem werken aan ‘Maatschappelijk Leiderschap’: de verbinding tussen persoonlijk leiderschap (en leiderschap van organisaties) en onze bijdrage aan maatschappelijke vraagstukken i.c. rondom herverdeling van rijkdom, vrede en veiligheid.

    Kern van mijn betoog:
    het antwoord op je vraag ligt in ons antwoord op de dieperliggende vraag hoe we innerlijk en naar buiten toe omgaan met een eerlijke verdeling van tekort en overvloed.

    Dank voor je mooie vraag. Succes met je blog.

    Hartelijke groet,
    Karin Raes

  4. Of bonus faalt?

    Een vraag die het antwoord al heeft!

    Ja, werkt manipulatie in de hand. Is goed voor het onderlinge moraal.
    Het verschil tussen eigenbelang en algemeenbelang is moeilijk te definieren.

    • De enige vraag die gesteld zou kunnen worden is hoeveel je over hebt voor je medemens. Daar draait het om. Of je de ander iets gunt.
      Dat is lastig vooral in delen waar je eigenbelang niet geldt. Wanneer grijpt het Westen in?

      Als er een belang is. Welk belang dat mag u zelf invullen. In elke plek op aarde zou het algemeen belang gedient kunnen worden. Wij dienen alleen het algemeen belang als we er een eigen belang hebben.
      Maar het is niet zo dat waar geen eigen belang is het algemeen belang niet gedient zou kunnen worden. Kan wel degelijk. Maar wat gun je een ander? Niets? Dan krijg je ook niets.

        • Hoe komt het dat het verschil of overeenkomst tussen het algemeen belang en het eigenbelang zo onduidelijk is?

          Mijn beeld zegt, omdat het hetzelfde is. Alleen anders.
          Het verschil is eigenbelang versus anderbelang. Alle anderen zijn het algemeen belang. De commonsense. Wat vinden we geaccepteerd?
          De overeenkomst is belang. Er is dus eigenlijk maar 1 belang. Ons belang. Dat wij gaan classificeren, is dat de hemelse vorm van een beesten bestaan?

  5. Beste Paul,
    Ik heb je blog enkele keren gelezen en voel enige verwarring.
    Stel je echt dat mensen pas hun potentie gaan leven als ze door een externe factor worden gewaardeerd en beloond? En dat we door “belonen” mensen laten zien dat we hen als mens waarderen?

    Ik geloof dat de alleen de mens Zelf in staat is haar waarlijke potentie te activeren en daarmee te “scheppen”. Dit kan zij door daarvoor te Kiezen (met een hoofdletter). Ik bedoel hier die potentie die niet voortkomt uit angst, boosheid of slachtofferschap. Alle hebzucht, vijandschap, armoede om ons heen en het niet waarderen van zelf (wijdverbreid) en anderen zullen zeker externe triggers zijn om waarlijk te reflecteren over de vraag “wie ben ik”, maar dat is geloof ik niet wat je bedoelt.

    Het wekt voor mij verwarring als we “waarderen” van een medemens (in welke hoedanigheid dan ook) in een adem noemen met discussies over beloningspraktijken of (toegevoegde) waardes. Alle mensen verdienen m.i. waardering, los van hun bijdrage aan de samenleving. Om de mens die ze zijn. (Dat vraagt compassie, dat besef ik). Geen enkele beloning kan een gemis aan zelf-waardering compenseren anders dan tijdelijk.

    Ik weet uit ervaring dat de mate dat (de hoogte van) een externe “belonging” (in welke vorm dan ook) of de waardering van een ander van mij als mens mijn zelfwaardering voedt een maatstaf is voor de mate dat ik kies vanuit angst en als slachtoffer te leven en niet als Schepper. Voortdurende reflectie hierover geeft mij de mogelijkheid (prikkel zo je wil) elk moment opnieuw weer nieuwe keuzes te maken in de dans van dit leven. Zo kies ik mijn maatstaf te zijn en niet de auto van de buren of de (al dan niet gemeende) schouderklop van een opdrachtgever. Ook in mijn werk probeer ik deze twee uit elkaar te houden, o.a. door dit helder te benoemen en bespreekbaar te maken. Niet makkelijk.

    Een laatste vraag: wie zijn de “we” in je zin: “de vraag is wat we willen”? Ik moet hier vast niet uit lezen dat je onderscheid maakt tussen mensen die (kunnen/mogen) nadenken over doelen, prikkels en beloningen en mensen die geprikkeld en beloond (moeten) worden, maar dan wel op een mens-waarderende manier?

    Vriendelijke groet, Marij Vullinghs

  6. Dag Paul,

    Een inspirerend verhaal met wederom een erg praktische inslag.

    Ik kom zelf het vraagstuk rondom ‘de prikkel’ veel tegen in zowel mijn werk als daarbuiten. Het is interessant om te zien dat een juiste invulling van extrinsieke motivatie (beloning, complimenten) leidt tot een verbetering in intrinsieke motivatie (feitelijk de motor achter het doen en laten van al je handelingen).

    In de wereld van banken, verzekeraars en tussenpersonen is men steeds meer waarde gaan hechten aan targets met beloningen. Dat is ook niet zo raar als de hele sector gericht is op ‘verkopen’. Om te kunnen overleven moet je verkopen, en dat gaat gemakkelijker als 90% van je klanten nauwelijks verstand heeft van financiële producten. De verleiding is dus groot om veel te verkopen aan ‘domme’ mensen en daarmee jezelf (beloning), je manager (targets) en aandeelhouders (dividend) tevreden te houden.

    Echter, waar veel mensen in de financiële dienstverlening -gelukkig- steeds meer tegenaan lopen, is de menselijke en zingevende factor. Je wilt per slot van rekening ook mensen helpen met goed advies, daar ben je goed in en dat vind je leuk. De waardering vanuit klanten is daarbij een bij uitstek goede extrinsieke motivator die leidt tot meer zin in het werk.

    Een jaar geleden heb ik samen met mijn collega een innovatief (financieel) concept bedacht waarbij we een aantal uitgangspunten hanteren:

    1. Mensen hebben behoefte aan eerlijk financieel advies dat niet gekleurd is door de belangen van de adviseur (banken, verzekeraars, tussenpersonen)
    2. Het financieel bewustzijn en inzicht van mensen is over het algemeen zeer matig. Het hoofddoel moet daarom zijn om dit te verbeteren door samen met mensen elke stap te doorlopen en daarmee de persoonlijke situatie inzichtelijk te maken.
    3. Er zijn zoveel financieel adviseurs, bankiers etc. die niet willen werken met targets en bonussen maar simpelweg mensen willen helpen; zij moeten dit kunnen doen zonder veel in te leveren op hun inkomen (excl bonussen).

    Zodoende kwamen we tot ‘De Besparingsplanner’. Een stichting die huishoudens (modaal en bovenmodaal) helpt met besparen op vaste kosten zoals verzekeringen, hypotheek, energie, telecom etc. Daarbij wordt een 45+ ervaren adviseur ingezet om het hele financiële huishouden te doorlopen en uiteindelijk een rapport te presenteren met een overzicht van de huidige situatie en daarbij bespaarmogelijkheden. Het blijkt nu dat we daarmee gemiddeld €1200 per gezin kunnen besparen. Men betaalt hiervoor een percentage over de gerealiseerde besparing en de extra opbrengsten in de stichting worden aangewend om benedenmodaal mensen te helpen. (per 1 jan 2010 worden we met steun van ondermeer het Ministerie van Financiën landelijk actief).

    Wat blijkt: Na het peilen van de reacties onder financieel adviseurs (afkomstig van banken, verzekeraars en tussenpersonen) gaf 80% aan dat ze graag wilden werken voor de stichting vanwege de sociale gedachte, de afwezigheid van targets en de onafhankelijkheid. En dat tegen een relatief lager inkomen!

    Hopelijk zegt deze kleine steekproef onder 100 adviseurs iets over de hele sector.

    Overigens ben wil ik jullie ook graag wijzen op het magazine ‘Slow Management’: tevens een mooie ontwikkeling in managementland!

    Ga zo door Paul!

  7. Beste Paul,
    Ook jij prikkelt door jouw gedachten op papier te zetten mijn gedachten om te antwoorden :-). Actie geeft reactie.
    Een schouderklop, een kleine positieve opmerking doet vaak wonderen bij de persoon zelf. Geld geeft meer een uiterlijk succes gevoel, materieel of door dienstbaarheden.
    Een gebalanceerde mix van de twee is prima. Alleen balansen zijn constant in beweging en helt de balans teveel door naar een kant dan slaat hij door en moet men terug de juiste balans zoeken. Dat is niet erg vind ik, daar het langdurig in balans zijn ook wel erg saai is. Af en toe moeten we eens lekker door een dal gaan om te weten hoe fijn het is om de berg weer te beklimmen en de top steeds beter in het vizier te krijgen. Gedurende de reis is het enorm belangrijk om je basiskamp nooit te verwaarlozen. Er moet een plek zijn, hoe schraal dan ook, waar je op terug kunt vallen en tot rust kan komen en een nieuwe poging te doen.

    Point n’est besoin d’espérer pour entreprendre, ni de réussir pour persévérer

    Hartelijke groeten,
    Ronald Molendijk

  8. Ons wezen wil graag (h)erkend worden. Alle niveaus van erkenning zijn goed: van basis tot kruin. Voor welke erkenning staat financiele beloning? Mijn inkomen verschaft me een huis als basis en dat is fijn. Hoeveel heb ik daarvan nodig? Mijn hart beleeft meer genoegen aan vriendschap. De binnenwereld in balans met de buitenwereld. Te veel materie-gerichtheid voelt scheef, niet?

  9. Paul,

    Je verhaal is weer een warme bevestiging van wat we wel weten en waar we tegen beter weten in maatschappelijk toch niet naar handelen. Met dit verhaal ben ik weer op koers. Bedankt.

    Groet, Luc Veeger

  10. Dank Paul,
    Het is een groot goed om in deze tijd genuanceerd te blijven denken.
    We slaan wat door omdat we geconfronteerd zijn geworden met beloningen, die meer te maken hadden met zelfverrijking, dan met belonen zoal jij dit bedoeld.
    Ook in de zorg kunnen we belonen, aandacht hebben voor elkaar. Laat merken dat je ziet dat mensen zich bijzonder inzetten voor zaak,organisatie en medemens.
    Hier hoeven we nooit terughoudend in te zijn.
    Zeker ook niet in deze tijd.
    Groet!

  11. Beste Paul,

    Wijze woorden. Zelf hanteer ik nogal eens het gezegde “Pay peanuts – get monkeys”. We krijgen wat we op ons afroepen. Waarom betalen we ‘peanuts’ aan onderwijzers die de komende generaties van de broodnodige kennis moeten voorzien? Waarom verdient de ‘baas’ van een heel land een fractie van het salaris van de baas van een bedrijf? Scheefgroei moet rechtgezet worden en ook een boom moet je snoeien om het zich beter te laten ontwikkelen. Maar de beroepen die echt iets bijdragen aan de maatschappij van nu en morgen mogen wat mij betreft wel eens wat extra krijgen.

"Wat is uw reactie op mijn artikel? Mede namens de andere lezers bedankt voor het toevoegen van uw bijdrage. Laat een reactie achter voor mij, of reageer op elkaar. Het zou mij een plezier doen. Bedankt aan alle lezers die mijn weblog verrijken met een reactie." - Paul de Blot

NB: Uw emailadres wordt nooit gepubliceerd. Reacties met meer dan één link worden eerst gecontroleerd. Link alleen naar relevante websites. Gebruik uw reactie niet voor commercie.


+ 66 = 74