De leerschool van het gezin

14

Jarenlang heb ik les gegeven in uiteenlopende vakken, ook in marketing. Daarbij behandelde ik ook de stakeholders, maar ik heb nooit het gezin als belanghebbende gevonden. Ik heb wel het gezin altijd behandeld als de belangrijkste stakeholder. In mijn ervaring zijn er veel ondernemingen omgevallen door problemen in het gezin.

De leerschool als gezinHet gezin is ook voor de manager de meest fundamentele leerschool, want ook al heb je geen gezin, je bent minstens geboren en opgevoed in een gezin. Het viel me daarom op dat de laatste weken het gezin opeens in het centrum van de belangstelling is komen te staan omdat twee belangrijke bestuurders de politiek verlaten omwille van hun gezin. Ze hebben blijkbaar het gezin toch belangrijker gevonden dan hun carrière. Men is schijnbaar tot besef gekomen dat het gezin ook een belangrijke stakeholder is waar rekening mee gehouden moet worden.

Het is daarom de moeite waard om ons te bezinnen op de rol van het gezin. De familiekring is de kleinste organisatievorm die we kennen. Daar zijn ook alle wezenlijke elementen van een organisatie te vinden. Het gaat om profijt, winst, want zonder inkomen komt er brood op de plank. Er moet spirit zijn, bezieling, vriendschap en liefde, anders valt het gezin zo uit elkaar. Er is ook samenwerking nodig, al is die samenwerking niet protocollair geregeld.

De Japanse management goeroes Nonnaka en Takeuchi tonen dat een organisatie enkel kan overleven als ze kennis schept. Dat gebeurt op twee manieren, door expliciete kennis en door stilzwijgende kennis. De expliciete kennis kan iedereen leren en kan door elk bedrijf worden overgenomen. Daarmee is niet te concurreren. Maar de stilzwijgende kennis groeit van binnen uit als een zelforganiserend mechanisme dat nooit is over te nemen of over te dragen. Het gezin is hier een typisch voorbeeld van. Het is opgebouwd door een stilzwijgende kennis en groeit als het ware vanzelf.

In een bedrijf kan je gemakkelijk een sleutelpositie veranderen en een directeur overplaatsen. In een gezin kan je niet gemakkelijk zo maar een vader vervangen of een moeder. Als je een gezin vraagt naar hun organisatiemodel en leiderschapsprofiel krijg je heel uiteenlopende antwoorden. Het verandert steeds en past zich telkens weer aan als de situatie verandert. Soms is papa de baas, soms mama, soms oma als ze er is, soms het zieke kindje.

Het gezin gaat uit van tegenstellingen, tegenstelling van geslacht, van generatie, van karakter, van leeftijd, maar tegelijkertijd ook van een gemeenschappelijke bezieling. Daardoor vormt een gezin ondanks al die verschillen toch een eenheid. Dat is de kracht van de spiritualiteit van een gezin. Het gaat niet zonder moeite en mislukt ook vaak, maar in het algemeen lukt het wel. Volgens de Chinezen kan in de geest van Confucius iemand die zijn gezin niet kan leiden ook geen organisatie leiden. Het gezin is de belangrijkste leerschool en de belangrijkste stakeholder.

Paul de Blot SJHartelijke groet,

Paul de Blot
Hoogleraar Business Spiritualiteit
Nyenrode Business Universiteit

14 REACTIES

  1. Beste Paul,

    Hartelijk dank weer voor uw visie en mening. Dank ook aan anderen die gereageerd hebben. Het belang van een warm nest en een harmonieus gezin onderstreep ik van harte. En ook als het niet helemaal ideaal is blijft het daarbij aankomen op het vinden van de balans en om keuzes te maken voor het welzijn van het groter belang.

    Hartegroet,
    Vonny Nuijten

  2. Dag heer Blot,

    met interesse het bericht gelezen over het gezin.
    Ik herken het principe uit een klein boekje met de titel Tao the King.
    Wie met deugd aan zichzelf werkt,
    zijn deugd zal waarachtig zijn.
    Wie met deugd voor zijn familie werkt,
    zijn deugd zal overvloedig zijn.
    Wie met deugd voor zijn dorp werkt,
    zijn deugd zal groot zijn.
    Wie met deugd voor zijn land werk,
    zijn deugd zal machtig zijn.
    Wie met deugd voor de wereld werkt,
    zijn deugd zal alomvattend zijn.
    nr.54

    Best wel jammer dat steeds meer mensen ervoor kiezen op latere leeftijd voor een gezin te gaan. Als de ideeën zoals in uw stuk en in mijn korte herhaling een kern van waarheid bevatten, wat ik denk, dan leren we op een latere leeftijd dan mogelijk is, pas de essentiële vaardigheden die waardevol zijn in de maatschappij. Wellicht een aandachtspunt voor onze ‘ maakbare’ maatschappij (gedachten).

    Hartelijke groet,

    Reindert van Geresteijn

  3. Beste heer de Blot,
    Dank voor het nieuwsbericht “de leerschool van het gezin” van 6 april. Het is een mooie aanvulling op uw lezing voor een groep ondernemers op 23 maart j.l. in Driebergen, waar ik u voor het eerst heb mogen ontmoeten en waar u o.a. ook sprak over het gezin. Toen dacht ik dat u refereerde aan de traditionele samenstelling van “paps,mams en de kids” Uit uw nieuwsbericht begrijp ik nu dat u met “gezin” refereert aan het familiesysteem waarin we zijn opgegroeid, ongeacht de samenstelling ervan.
    In Driebergen maakte u een indeling in drie niveaus (individu, gezin, organisatie) U illustreerde dat onze eerste taal in het gezin “de stilte“ is. Kennis wordt stilzwijgend gegenereerd. Maar zwijgen is niet hetzelfde als “niet praten”. De pré-babyboomgeneratie heeft vaak niet geleerd om (gevoels)beleving te uiten en toch ontstond er in de gezinnen “tacit knowledge”. Veel families en organisaties weten nog steeds niet, hebben niet geleerd hoe ze kunnen bijdragen zodat er informatie vrijkomt.
    Zwijgen zodat het systeem (familie of organisatie) zich verder kan ontvouwen, is een fase in een zelforganiserend proces. U noemde in uw lezing behalve de taal van de “stilte”ook de taal van de ”fantasy”, “story language” en de taal van de “liefde”. Zijn dit fases van een proces? Als vanuit stilzwijgen het systeem de kans krijgt om talig te worden, dan is er wellicht meer kans dat het zichzelf zal organiseren. Soms ook met verrassend andere gedragskenmerken. Inderdaad zoals u schrijft: “Soms is papa de baas, soms mama, soms oma als ze er is, soms het zieke kindje” Een toepasselijke spreuk : ouders leren hun kleine kinderen hoe te praten; oudere kinderen leren hun ouders hoe te zwijgen”.
    Het vakgebied van “organisatie relatie en systeem coaching” (ORSC) stelt de relatie(s) tussen mensen centraal. De coach begeleidt dan niet de individuele partners, maar coacht de relatie tussen de partners. De relatie is als het ware de klant van de coach. Dat klinkt eenvoudig maar dat is het niet. We zijn zo gewend om te denken in posities en belangen. Uw visie en de benadering van ORSC, waarbij westerse en oosterse methodieken elkaar versterken, biedt veel perspectief. Het brengt onuitgesproken of onbewuste informatie naar boven. Elk gedrag, elk gevoel en iedere (bewuste en onbewuste) expressie in een relatie draagt een boodschap in zich. Het onderlinge vertrouwen groeit en men leert elkaar waarderen om de bijdrage aan de relatie. Wat relaties doet slagen is volgens John Gottman verrassend eenvoudig. Hij zegt dat relaties slagen als ze in hun dagelijks leven een dynamiek gevonden hebben die ervoor zorgt dat de negatieve gedachten en gevoelens die ze over elkaar hebben (en die heel veel relaties hebben) de positieve niet overspoelen. Ze hebben een emotioneel intelligente relatie. De familierelaties zijn denk ik de beste leerschool hiervoor. Inderdaad: de leerschool van het gezin.
    Ik zou het geweldig vinden zijn als we gezinnen en organisaties zouden kunnen ondersteunen op weg naar betere relaties. We zijn toch in de eerste plaats relationele wezens en wij leren van, aan, door en dankzij onze relaties. Maar hoe bereiken we opdrachtgevers en sponsors voor dit soort gedachten over organisatie en gezin? Het is m.i. de moeite waard om in relaties te investeren in plaats van de posities van individuen te versterken. Het is een respectvolle bijdrage aan minder frustratie op de werkvloer en meer begrip voor elkaar.
    Dank voor uw artikel dat me inspireerde tot reflectie. Hartelijke groet,
    Sonja Vlaar (coach en facilitator).

  4. Hoe herkenbaar is uw column voor ons.

    Het gezin als organisatie. Niets is ons vreemd in deze. We hebben onze dochter opgevoed met de gedachte dat zij enerzijds onze dochter is en anderzijds een zéér goede vriend van ons mag zijn en worden.

    In de loop der jaren hebben we haar rugzak gevuld met kennis, normen en waarden en sport dit werpt gelukkig nu zijn vruchten af.

    Ze is nu een zelfstandige meid die na haar studie aan de Erasmus genoeg tools heeft om haar eigen gezin (organisatie) te bouwen.

    Natuurlijk hopen we dat wij daar weer deelgenoot van te mogen zijn en zij onze rugzakken, op onze oude dag, weer aan kan vullen.

    Met een hartelijke groet,

    Ed Bakker

  5. Heerlijk te lezen dat anderen dit ook zo ervaren,
    elk gezin is niet alleen een zeer bijzondere leerschool of bedrijf in het klein maar ook een samenleving op zich. Een samenleving die met crisis en bloei te maken kan krijgen en als ze maar sterk genoeg is in het ervaren en beleven van de onderlinge verbondenheid,
    alles aan blijkt te kunnen.

    Jacqueline

  6. Mooi column, die me doet denken aan Hexagram 37 van de I’Ching het boek der verandering. Hexagram 37 gaat over de “clan”, the tribe, het gezin. “Bij het in stand houden van een harmonieus gezin, groep of vereniging moet elk zijn plaats kennen.Van het begin af aan moeten kinderen of nieuwelingen aan de vaste orde worden gewend. Het is van belang echt consequent te blijven handelen. Voor een juiste opvoeding moeten woord en daad in overeenstemming zijn, anders blijft de werking uit. Met een welbewuste en consequente handelswijze maak je anderen het mogelijk zich er naar te richten en zich aan te passen.”

    In de huidige timeshift een ware uitdaging voor organisaties en mensen om een nieuw evenwicht te ontdekken.

  7. Lieve Paul,

    Dankjewel! Zo waar en inspirerend. Ik ben zo dankbaar dat ons mooie gezin altijd het middelpunt van mij en mijn man is geweest en altijd zal zijn. Zoveel geleerd! van onze 4 kinderen. Sinds 6 weken zijn wij opa en oma en ons kleinkind geeft nu al zoveel inspiratie!

    Dankjewel! voor je inspirerende column!
    Hartegroet, Els

  8. Ja, het gezin als bron herken en erken ik.
    Zij kent echter vele vormen die ik door samen te leven in gezinnen met een zeer verscheiden culturele achtergrond heb mogen inademen. Zo is het in veel indiase gezinnen bijvoorbeeld zo dat alle vrouwen samen moeder zijn voor de kinderen
    in de familie. Voor mijn kinderen was dit wennen maar verrijkend.
    Het sociale molecuul wordt groter.
    In het geval van een scheiding en nieuwe partner werpt dit een nieuw licht op de zaak. Natuurlijk is er pijn en verdriet bij alle betrokkenen, is een moeder of vader niet in te ruilen, maar er is ook vernieuwing en verrijking, in mijn geval ook contact met de wederzijdse nieuwe partners. Valt ook dit te vertalen
    naar organisaties?

  9. Dag Paul,

    Dank je voor je wijsheid.
    Bezieling en binding leiden tot groei en geeft mensen in de groei de kans om verder te groeien.

    De parallellen die je trekt tussen gezin en organisatie zijn heel verhelderend.

    Groet,
    Paul JM Elsen

    • Beste Paul, wederom dank voor deze “oerwijsheid” Zo simpel is het! Je hebt het weer zo simpel en helder verwoord. Eigenlijk is de wereld niet zo complex, als je tot de authentieke kern terguggaat. Maar dat is nou juist zo moeilijk in een tijdsgewricht waar zoveel om de vorm draait, de franje en buitenkant. En het zo lastige is om de “trage vragen” te stellen die alleen in rust en stilte en bezinning aan de orde kunnen komen. En deze condities staan zo op gespannen voet met onze “lawaai” – maatschappij. Daarom ben ik blij met het ontstaan van het besef en noodzaak tot stilte, waarin je alleen nog maar naar jezelf kunt luisteren en waar je veel antwoorden vindt.
      Dank en groet,Jeanny

  10. Beste Paul,

    Dank voor deze mooie column.
    Toevallig heb ik vanochtend met mijn ouders gesproken over de rol van het gezin en hoe waardevol het is uit een warm en liefdevol gezin te komen. Mijn vader (83 jaar) gaf in dit gesprek ook aan dat zijn moerder hem altijd in zijn keuzes gesteund heeft en dat hij haar hiervoor nog steeds dankbaar is. Uw column had voor mij op geen beter moment kunnen komen, mijn hartelijk dank.

    Met vriendelijke groeten,

    Marlies Dams.

  11. Beste heer De Blot,

    Een mooi artikel over de waarde van het gezin. Skinner had hier een mooi boek over geschreven samen met John Cleese. Alvin Toffler heeft het gezin ook aangehaald als een van de belangrijkste bronnen van de 21e eeuw voor de arbeidsmarkt. Veel kennis en waarden en normen worden al in het gezin onderwezen en dit komt in geen een economisch plaatje naar voren. Dus wil je toegewijde werknemers, zakelijke partners en leiders dan moet je het gezin op z’n waarde schatten. Het gaat niet altijd om winstmaximalisatie maar ook om saamhorigheid, onvoorwaardelijkheid, acceptatie en jezelf kunnen en mogen zijn. Net als in een gezin. Uiteindelijk zijn we allemaal van elkaar afhankelijk en dat is niet in geld uit te drukken.

    Met vriendelijk groet,

    Michael Jansen

  12. Prachtige column Paul,

    De bezieling die vanuit jouw woorden gaat, maakt het onderwerp leidinggeven zo benaderbaar met dit concrete dagelijkse voorbeeld van het eigen gezin. Als in het gezin het kind helemaal tot zijn of haar recht kan komen qua talenten en karaktervorming, in een liefdevolle sociale setting kan je als ouders bij volwassenheid van het kind zien hoe je het gedaan hebt. Dan heb je, als het goed is, geen droog brood gegeven, maar een geestelijk voedsel van essenties, integriteit, betrokkenheid en verantwoordelijkheidszin, weet de jong volwassene waar het goed in is, heeft een sterke basis van zelfvertrouwen en kan als mooi persoon de complexe maatschappij in en kan zijn of haar weg daarin vinden.

    Hartelijke groet,

    Ingrid G.J. Burgman

    • Geachte heer de Blot,

      uw column bood een verassende invalshoek die je vanuit de reguliere managementliteratuur niet zo vaak tegenkomt. Het gezin is een belangrijke leerschool voor de kinderen die er in op groeien, maar als vader van twee dochters kan ik zeggen dat ik ook veel leer van mijn kinderen.

      Het gezin kan ook een harde ‘leerschool’ zijn, zeker voor kinderen die het niet zo getroffen hebben met hun ouders. Ook daar kun je nog wel goed uitkomen, maar even vaak doe je in het gezin leerervaringen op die niet bepaald bijdragen aan je levensgeluk en/of je loopbaan op school of in je werk.

      Nu werk ik zelf bij het ministerie van OCW en daar breekt in toenemende mate het besef door dat een hecht gezin, waarin ook sprake is van enige ambitie om je talent te ontplooien, van groot belang is voor je leer- en schoolprestaties. In ben daarom ook erg postief over de pogingen van het ministerie van Jeugd&Gezin om dit thema steviger op de beleidsagenda van de overheid te krijgen. Daarbij groeit ook het besef dat het gezin een bredere sociale inbedding nodig heeft, bijvoorbeeld in een prettige buurt met enige sociale cohesie, zeg maar ‘a village to raise a child’. Als inwoner van Rotterdam (zuidzijde) besef ik steeds meer hoe belangrijk dit soort cohesie is.

      In dat verband kan ik u wellicht nog attenderen op een advies van de Raad voor de Maatschappelijke Ontwikkleing (RMO) over ‘investeren rond kinderen’. In dat advies wordt met zoveel woorden aangegeven dat het individualisme wellicht op zijn hoogtepunt heen is, en dat het goed is te zoeken naar een grotere gemeenschappelijkheid in de samenleving, een situatie waarin ook het gezin beter kan gedijen.

      Kortom, ik ben blij dat u dit onderwerp aansnijdt, en ik hoop dat u deze reactie op waarde weet te schatten.

      Met vriendelijke groet,

      Ype Akkerman

      Ype Akkerman
      Rotterdam

"Wat is uw reactie op mijn artikel? Mede namens de andere lezers bedankt voor het toevoegen van uw bijdrage. Laat een reactie achter voor mij, of reageer op elkaar. Het zou mij een plezier doen. Bedankt aan alle lezers die mijn weblog verrijken met een reactie." - Paul de Blot

NB: Uw emailadres wordt nooit gepubliceerd. Reacties met meer dan één link worden eerst gecontroleerd. Link alleen naar relevante websites. Gebruik uw reactie niet voor commercie.


+ 40 = 43