Duurzaamheid kost veel

9

In NRC van 8 januari las ik het uitdagende artikel “Duurzame inkoop overheid kost veel geld en levert niets op”. Duurzaam inkoopbeleid van de overheid blijkt geen wezenlijke bijdrage te leveren aan het milieu en wel een zware verliespost te zijn, met honderden miljoenen euro’s aan administratie- en uitvoeringskosten. Het beleid remt bovendien de innovatie en leidt tot oneerlijke concurrentie. Helaas is dat de realiteit. Betekent het dat duurzaamheid een verkeerd beleid is? Deze conclusie lijkt voor de hand, maar het geldt enkel voor “duurzaam” inkoopbeleid, waarbij het helemaal niet over duurzaamheid gaat.

Herman Wijffels zegt uitdrukkelijk dat duurzaamheid uiteindelijk gaat om het menselijk wel-zijn, waarbij ik de nadruk wil leggen op het zijn en niet op het hebben. Bij duurzaamheid gaat het om een samenhang op het zijnsniveau, waar alles met alles te maken heeft. Dat is ook het spirituele niveau. Op dat vlak worden alle materiële belangen en tegenstellingen waar we aan werken overstegen. Daar gaat het juist eenheid en samenhang.

Dit principe wordt duidelijk uitgedrukt in het TAO denken met zijn twee elkaar omhelzende komma’s Yang en Yin. Het zijn tegenstellingen die elkaar tegelijkertijd omhelzen en versterken. Door de ander te versterken verken ze zichzelf en hun onderlinge relatie. Het Yang-Yin principe is de uitdrukking van de samenhang van alles wat bestaat en uniek is, anders dan het andere. Ik ben uniek in mijn bestaan, in mijn DNA profiel en mijn vingerafdruk en toch hang ik met alle mensen samen.

Wat heeft dat met duurzaamheid te maken? Bij duurzaamheid gaat het om het werken aan deze samenhang van polaire tegenstellingen die ons menselijk welzijn bepalen. In ons analytisch denken en eenzijdig beleid verknippen we vaak deze samenhang en doen daarmee de duurzaamheid teniet. Duurzaamheid heeft met alles te maken, ook met de materiële component zoals financieel beleid. Geld beleggen en winst maken kan ook bijdragen aan het welzijn, maar eenzijdige aandacht aan het materiële belang werkt averechts en wordt duur.

Een bekend voorbeeld is een ziekenhuis met een kostbaar en duurzaam gebouw dat failliet ging, omdat het onmogelijk is een duurzaam gebouw aan te passen aan de snelle technische veranderingen die andere eisen stelt aan de architectuur. Het blijkt dat er nu al veel kantoorruimte leeg staat mede als gevolg van de nieuwe manier van werken. Duurzaamheid is per se gedoemd tot mislukking als het eenzijdig wordt toegepast en vergeten wordt dat het uiteindelijk om de mens gaat en het menselijk welzijn.

Het karakter van duurzaamheid is het duidelijkste te zien in het gezin, dat bestaat uit mensen van verschillend geslacht, leeftijd en karakter. Het gezin streeft naar duurzaamheid, zorg voor een tehuis, een inkomen, voor eten en drinken, maar uiteindelijk gaat alles om het welzijn van de leden. Ondanks hun grote verschillen ontstaat er een verbondenheid op het diepste zijnsniveau door de liefde, dat is het ideaal van duurzaamheid waar allen naar streven, namelijk het welzijn zowel voor ieder persoonlijk als voor allen samen als gezin. Het gaat niet vanzelf en vraagt voortdurend investering. Het gaat ook vaak mis.

Zoals het in een gezin gaat, kan het ook gaan in het zakendoen. Dat is business spiritualiteit als een manier van zakendoen als duurzaamheid gericht op het menselijk welzijn, zowel persoonlijk als collectief.

Paul de Blot SJHartelijke groet,

Paul de Blot
Hoogleraar Business Spiritualiteit
Nyenrode Business Universiteit

9 REACTIES

  1. Beste Paul,

    allereerst wil ik je danken voor de manier waarop je de essentie van het begrip Duurzaamheid hier neerschrijft. In mijn visie is duurzaamheid inderdaad datgene wat je omschrijft en zo mogelijk nog meer, waarbij de innerlijke lichamelijke, spirituele en emotionele ontwikkeling van de mens leidt tot een diepgaand besef/bewustzijn van onderlinge verbondenheid en samenhang van mensen met elkaar en de planeet. Als dit besef er is, kan overeenkomstig handelen niet uitblijven. Dan verwerft duurzaamheid duurzaam een plaats in de harten van mensen. Jammer genoeg is het nu vaak nog zo dat duurzaamheid wordt gezien door velen als een van de weinige commerciële kansen, omdat alles al een keer is bedacht en ook financieel uitgemolken (zie crisis).

    Ik hoop dan ook dat het ontwikkelen van een duurzame levensstijl door persoonlijke ontwikkeling van het besef van samenhang met de planeet en de mensen met elkaar, steeds meer op zijn plek zal vallen bij het grote publiek.

    Dank en respect dat jij je met jouw werk ook hiervoor inzet.

  2. Beste Paul, allen,

    Hartelijk dank voor uw verhelderende artikel. Mooi verwoord. Alles in het leven gaat om het vinden van de balans. Elk moment weer. Duurzaamheid is momenteel bijna een modewoord geworden. Vaak ook slim gebruikt in de marketing. Het krijgt naar mijn idee pas echt zijn waarde als het in balans komt met de samenleving.

    Hartelijke groet,
    Vonny Nuijten,

  3. Paul,

    ik kan me geheel vinden in jouw stuk. Bedrijven moeten tegenwoordig aan duurzaamheid doen. Daar worden ze op beoordeeld op de beurs en bij aanbestedingen/verkopen. Hoewel dat wellicht niet altijd de duurzaamheid is zoals die in jouw column is beschreven en dus weinig tot niets toevoegt aan het welzijn van de collectiviteit, draagt het wel bij aan de duurzaamheid van enkele gezinnen: het inkomen van de werknemers wordt gewaarborgd. Ik ken dus voldoende voorbeelden waar het gehanteerde begrip duurzaam niet aansluit op het (menselijk) welzijn als totaal. In hoeverre gaat het individuele welzijn (of van een kleinere groep) boven dat van de totale gemeenschap? Uiteindelijk leidt dit naar de discussie over het hebben vs het zijn. Ik constateer dat we dus nog een lange weg hebben te gaan voordat we allemaal het duurzame leven ook werkelijk leven en overdragen.

  4. Beste Paul,

    Mooie koppeling met het gezin. Ik zou iets willen toevoegen. Duurzaamheid is voor mij: samen leven binnen de ecologische draagkracht van de aarde. Het gezin/bedrijf is duurzaam als het naast de door jou genoemde zaken ook nog binnen de draagkracht van de aarde opereert. Vanuit liefde voor moeder aarde en om op termijn nog van menselijk welzijn te kunnen spreken.

    Hartelijke groet, Derk Hueting

  5. Prachtige column en erg actueel. Ik heb het nummer 1 van het magazine “Nieuwe Leiders-voor waardenvolle leiders-” er nog even bijgepakt. De Coverstory ging ook over duurzaamheid. Herman Wijffels zegt daarover: “In plaats van het overleven van de sterkste, gaat het nu om het overleven van de soort en daavoor moet je samenwerken.

  6. Beste Paul,

    Dank je voor deze overdenking. Mij trof met name de volgende zinsnede:

    “Ondanks hun grote verschillen ontstaat er een verbondenheid op het diepste zijnsniveau door de liefde”

    In de bijbel wordt dit als volgt samengevat:
    “Wees elkaar niets schuldig, behalve liefde, want wie de ander liefheeft, heeft de gehele wet vervuld. 9 Want: ‘Pleeg geen overspel, pleeg geen moord, steel niet, zet uw zinnen niet op wat van een ander is’ – deze en alle andere geboden worden samengevat in deze ene uitspraak: ‘Heb uw naaste lief als uzelf.’ 10 De liefde berokkent uw naaste geen kwaad, dus de wet vindt zijn vervulling in de liefde.” NBV Romeinen 13:8-10

    Groet, Frits

"Wat is uw reactie op mijn artikel? Mede namens de andere lezers bedankt voor het toevoegen van uw bijdrage. Laat een reactie achter voor mij, of reageer op elkaar. Het zou mij een plezier doen. Bedankt aan alle lezers die mijn weblog verrijken met een reactie." - Paul de Blot

NB: Uw emailadres wordt nooit gepubliceerd. Reacties met meer dan één link worden eerst gecontroleerd. Link alleen naar relevante websites. Gebruik uw reactie niet voor commercie.


31 + = 32