Duurzaamheid – De menselijke binnenkant

34

Duurzaamheid is en hot issue. De media zijn er vol van, de regering spreekt erover in zijn inkoopbeleid, ook bij energieproblematiek komt het ter sprake en bij de bezuinigingsronde van het kabinet, wordt het niet vergeten. Maar bij al deze discussies is men zich nauwelijks bewust dat deze aandacht voor duurzaamheid vaak zeer eenzijdig is en enkel de buitenkant ervan raakt.

Prof. Herman Wijffels, hoogleraar Duurzaamheid, benadrukt dat duurzaamheid uiteindelijk om menselijk welzijn gaat, dat is niet iets op het doeniveau maar op het zijnsniveau. Deze menselijke binnenkant wordt vaak over het hoofd gezien, ofschoon dat juist de essentie van duurzaamheid is.

Hebben we ons afgevraagd wat er op zijnsniveau gebeurt in een gezin bij het ontslag van de kostwinner, bijvoorbeeld? Wat een oude vrouw met een klein pensioen beleeft als ze met zwaardere lasten en kleiner inkomsten wordt opgezadeld. Wat gaat er om in een gezin, dat het huis wordt uitgezet omdat de lasten onbetaalbaar blijken wegens de plotselinge dood van de kostwinner? Ik zag een oude vrouw in een verzorgingshuis droevig voor zich uit staren. Ik vroeg haar waarom ze zo alleen daar zat. Had ze geen familie? Jawel, maar ze had hen gevraagd maar niet te komen omdat ze ziek was en rust nodig had. Want anders hadden de kleinkinderen gevraagd wat oma voor hen had en ze had niets voor hen.

Ik sprak met een jonge vrouw die haar man door een ongeluk had verloren toen ze nog hoogzwanger was. Intussen was het kind geboren maar de overleden man was pas kort in dienst geweest en ze kon dus niet rekenen op een goed pensioen. Maar tot nu toe was er nog steeds niets geregeld en ze liep volledig vast. Als ik dit alles zie, kijk ik niet in de eerste plaats naar de regering en het doeniveau, maar naar de mensen zelf. Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor dit zijnsniveau? De regering of de mensen zelf?

De regering is een bepaalde in de tijd ontstane latere ontwikkeling als afgeleide van de verantwoordelijkheid van de mensen voor elkaar. In een dorp of in de geloofsgemeenschap, in de buurt zorgden de mensen zelf voor elkaar. Later werd dit beter georganiseerd en kwamen er instanties voor. Uiteindelijk werd het de staat. In bijna alle zogenaamd primitieve culturen zorgen de mensen voor elkaar. Ook in Nederland is dit niet onbekend. Tijdens de oorlog, tijdens de watersnood was het niet de regering die de mensen hielp, maar het was de medemens die hulp bood. Men voelde zich verantwoordelijk voor elkaar. Deze onderlinge hulpvaardigheid en verantwoordelijkheid voor elkaar leeft nog steeds, maar raakt verzwakt omdat men het nu meer als de plicht van de instanties ziet.

Ik zie in de Bijlmer in Amsterdam hoe een vrouw de kinderen van haar buurvrouw in huis neemt, omdat hun vader en moeder beiden in het ziekenhuis liggen. Ik zie hoe een vriendin een moeder van twee kleine kinderen opvangt, omdat haar man door een noodlottig ongeval op het werk overleed. Hier en daar zien we netwerken van vriendschap ontstaan die de nood weten te lenigen. Democratie is niet enkel vrijheid maar ook verantwoordelijkheid voor elkaar. Dat vereist een cultuuromslag.

Duurzaamheid is niet enkel goed omgaan met de natuurlijke energie, maar ook met de menselijke energie. In de natuur blijft de energie bewaard door een gezond ecologisch netwerk die ervoor zorgt dat de verbruikte energie voortdurend wordt aangevuld. Deze ecologische rijkdom wordt nu steeds meer bedreigd door het onverantwoord gebruik van deze energie waardoor het steeds minder goed in staat is tot herstel.

Waar we ons niet bewust van zijn is dat ook de mensen tot dit ecologische netwerk horen en aan de kracht ervan bijdragen. De mensen vormen eveneens een menselijk netwerk, een netwerk van vrienden, een spiritueel netwerk van verantwoordelijkheid voor elkaar. Dat is eveneens een netwerk van energie, vooral van geestelijke energie. Ook dit netwerk is verzwakt en verziekt door het verloren gaan van de verantwoordelijkheid voor elkaar. Dit als gevolg van een overdosering van de staatsinvloed en bureaucratie.

Duurzaamheid vraagt ook dat we aandacht schenken aan dit relatienetwerk van mensen die zich ervan bewust zijn dat ze zelf ook mede verantwoordelijk zijn voor elkaar. Hier is geen recept voor te vinden en bestaan er geen protocollen. Dat is een taal die het hart ons kan leren met zijn spirituele diepgang en sociale verantwoordelijkheid voor de medemens.

 

Paul de Blot SJHartelijke groet,

Paul de Blot
Hoogleraar Business Spiritualiteit
Nyenrode Business Universiteit

34 REACTIES

  1. Mooie woorden, en grotendeels eens. We kunnen als Westerse samenleving een voorbeeld nemen aan veel gezinnen die we “allochtoon” noemen, waar opa’s en oma’s niet aan hun lot en de thuiszorg worden overgelaten, maar opgenomen zijn in het gezin. Prachtig vind ik dat. Maar kan ik het zelf opbrengen? En mijn gezin? Ik weet het antwoord niet en heb er nog niet over na hoeven denken.
    Zorg voor elkaar, betekent echter ook samen zorgen voor een regering die zorgdraagt voor het geheel.

  2. Beste Paul,

    Je inspirerende nieuwsbrieven brengen rust, vragen tijd om stil te staan en houden me een spiegel voor. Mijn onderneming is gericht op support aan spitsuurgezinnen, op een optimale balans tussen werk en gezin. Spitsuur en duurzaam zijn paradoxaal aan elkaar.
    Door een bepaalde periode ‘als het spitsuur van je leven ‘ te definieren, komt je werk en je gezin ongewild in de hoogste versnelling en vernauwt je scope zich op het ‘ overleven’ van deze tropenjaren. Vanuit een duurzaamheidperspectief krijgen we meer ruimte, zetten we misschien gemakkelijker de rem op onze drukke agenda’s en krijgen we ook meer oog voor de noden om ons heen.
    Hartelijke dank voor je reflecties en koppeling van het begrip duurzaamheid met het gezin en de onderlinge relaties daarbinnen en daarbuiten.

    Tot ziens, hoop in het najaar weer de seminar reeks te kunnen gaan volgen.

    Emmeliek Boost

  3. Dag Paul,
    Wat fijn dat er steeds meer mensen zijn die kunnen zijn! Ik herken de kracht bij en in mensen zelf, maar dat moet soms een ander voor je wel kunnen faciliteren, of je leren om hulp te durven vragen.
    Ken je het bestaan van Eigen-Kracht? Ik ben daarvoor coördinator en inderdaad: voor heel veel zaken en ondersteuning zijn er liefdevolle mensen die willen helpen in welke vorm dan ook, maar ze moeten wel weten waar en wat te doen. Heel vroeger, maar ook nu bij o.a. de Maori’s maken mensen zelf een plan dat werkt. Niet voor alles is een regering, of zijn ‘regelneverige’/ beslissende hulp-instanties nodig of gewenst. Veel mensen kunnen en willen een heleboel zelf (oplossen, beantwoorden of hebben ideeën over wat hen echt zou helpen), aangevuld met (denk)hulp van familie en dierbaren. Het weer ontdekken van belangeloze ondersteuning, hulp in vele creatieve vormen daar doe ik het en ga ik voor! Dit is een andere (echt duurzame) invulling en kijk op de maatschappij, dan het economische of juridische-gelijk denken. Ik hoop dat er steeds meer mensen geïnspireerd raken door de nieuwsbrieven van u, het helpt mij in elk geval ook mijn eigen gedachten te delen.

  4. Hallo Paul, dank voor je mooie bijdrage,

    En de ondernemingen?

    Het netwerk van energie vind ik een mooie beeldspraak. Ik ben het met je eens dat een ieder van ons zijn of haar verantwoordelijkheid kan nemen voor het onderhouden en versterken van het netwerk. De overheid draagt zoal je zegt ook een steentje bij, alhoewel dit steeds minder wordt.

    Ik mis nog een derde partij: de organisaties en ondernemingen. Ik zie het ook als hun –zo niet de belangrijkste- maatschappelijke taak, dat zij hun bijdragen leveren aan de menselijke energie. Dit kan al door meer en betere aandacht te besteden aan de sociale energie in die instellingen zelf. Momenteel bestudeer ik dit fenomeen en je zult er in het loop van het jaar meer van horen.

    Ik woonde onlangs de tweede “Henk van Luijk lezing” bij. Herman Wijffels benadrukte eveneens de maatschappelijke taak van ondernemingen. In de lezing pleitte hij voor een omslag naar een “zichzelf voedende economie” waarin ondernemingen hun oorspronkelijke bestaansrecht -het leveren van toegevoegde waarde die bijdraagt aan de ontwikkeling van mens en maatschappij- gaan hervinden.

    Kortom, ondernemingen kunnen morgen al een bijdrage leveren aan het netwerk van energie door de sociale energie binnen hun onderneming te onderkennen en te voeden.

    Ga zo door,

    Walter Annink

  5. Dag lieve Paul,

    wat fijn om je artikel te mogen lezen op weg naar het Kidsfestival Sarajevo samen met tientallen naasten betekenisvol werk doen voor onze, nu nog onbekende buren in Bosnië.

    Ik neem de positieve, speelse en liefdevolle hartsenergie van jouw woorden jouw zijn graag met me mee en zal het verhaal van de duurzame mensenergie met veel internationale vrienden delen.

    Hoop dat je bij een volgend humanitair project mee kunt gaan als clown Paul.

    Hartelijke groet
    Rik

  6. Mooi verhaal. Ik herken het handelen van mijn gezin in dit verhaal, zonder onszelf op de borst te kloppen. Ondanks het feit dat we een ernstig gehandicapt kind thuis hebben en een heerlijke puber is ons gezin regelmatig een soort ‘savehouse’ voor jongeren die thuis even niet kunnen blijven om meerdere redenen. Dat gaat niet via de officiele weg. Via jeugdzorg of pleegzorg. Dat is vaak te complex. Maar gewoon opvang, omdat dat voor de kids (een paar dagen of weken) het beste is. Waarom? Omdat dit goed voelt. En nee, wij zijn niet gelovig. Zelfs atheïst. We doen dit omdat we geloven dat mensen onderdeel zijn van een groter, holistischer, systeem. Van een beschaving dat meer is dan je eigen ego. Meer niet. En uitdagingen, elkaar opvangen dat moeten we dus met elkaar oplossen. Want op boven wachten, dat werkt niet zo vaak 😉 en daarmee bedoel ik niet de overheid.

  7. Goedemorgen Paul,

    fijn om te lezen dat binnen de duurzaamheidsgedachten ook het WEL-ZIJN en het zijn van een relatie meer en meer benoemd wordt. Vanuit het be-ge-leiden van transformatieprocessen bij mens en bedrijf zie ik deze intense behoefte ontstaan en zie en ervaar ik mensen die de relatie daadwerkelijk ingaan. Mooi!
    Betrokken zijn en dit leven geeft kracht om een volgende stap te mogen maken.
    Dank dat jij dit kunt delen met nog meer mensen.

  8. Hallo Paul

    Een artikel dat treffend is, een signaal dat eigenwaarde belangrijker is dan de waarden die afgerekend worden op wie je bent of wat je doet.
    Wijzelf hebben 4 pleegkinderen, en waarom?. Omdat we we het normaal vinden dat diegene die het kan diegene mag helpen die het nodig heeft.

    Met vriendelijke groeten
    Han

  9. Beste Paul de Bot,

    Stilte is nodig te begrijpen dat we samenleven in een leven waarin we samen leven.

    Bedankt voor het verwoorden van mijn gevoel.
    Iedereen die zich schuldig maakt de schuld aan andere te geven vergeef ik met de hoop de cultuuromslag te versnellen naar het zijn niveau.

    Groet Inigo Poort

  10. Dag Paul,

    zo treffend verwoord! Duurzaamheid gaat eerst en vooral over de wortels van het systeem. Zolang het ego regeert geen duurzaamheid. Dank je voor deze ontroerende woorden

    Jan Bommerez

  11. Fijn om deze column te lezen. Inderdaad het gaat bij duurzaamheid om zijn, dat gaat veel dieper dan de fiets pakken. Het gaat om verantwoordlijkheid. Zelf verantwoordelijk willen zijn en niet eisen dat een ander zijn verantwoordelijkheid neemt

    Bedankt! Dirk Boersma

  12. Geachte heer De Blot,

    Dank u vanuit mijn hele zijn voor deze column.
    We vergeten te vaak dat wij mensen inderdaad deel uitmaken van alle leven op moeder Aarde en dat we met onszelf en onze buren dus ook duurzaam moeten omgaan. Zeker in deze samen-leving met alle snelle internetcontacten vergeten we nogal eens onze buren en hebben we alleen oog voor de verre vriend.

    Dank.

    Margit Spaan

  13. Wat een heerlijk artikel om te lezen. Zelf aangesloten bij een thuisonderwijsorganisatie. Wanneer we een weekend hebben, dan blijkt uw neergezette gedachtegoed op dit weekend aanwezig. Dan voel ik me omgeven door het paradijs.
    Ina

    • Als je dit artikel leest, verteld het wat er is gebeurd met onze samenleving.
      Om terug te keren naar de periode dat je gewoon klaarstond voor elkaar,
      wat toch belangrijker is dan was aangenomen zal een ieder ook nog weer
      verteld moeten worden over die periode. Wat binnen het onderwijs wel
      mooi in een project zou kunnen. Dan kijkt die generatie er weer heel anders tegenaan. En het medium computer en tv zouden er toch ook opin moeten gaan spelen.
      Als de laatste 1, 2 of 3 generaties niet goed weten hoe het vroeger zat, kunnen zij en zullen zij er niet naar handelen. Het normaal vinden dat instanties dat als taak opzich nemen.
      Hoe het ernu voor staat en wat gaat komen, weten ze wel in grote lijnen.
      Dan zullen meer hun open stellen voor het klaarstaan voor elkaar en wat je er dan ook voor terugkrijgt. We zijn blijkbaar te matrialistisch toch

  14. Beste Paul, Wijze woorden die goed weergeven waar samen-leving ook al weer voor staat. Samen staan we sterker, saamhorigheid is goed, we staan allemaal met elkaar in verbinding en daarvan bewust worden, wakker worden dus, is een mooie ontwikkeling op individueel en op maatschappelijk niveau. Je wijze woorden helpen daarbij. Mensen help elkaar, steun elkaar en wees er voor elkaar. Geef energie en investeer in relaties, ipv consumeer uit relaties. Is het nu dan zover dat we dit op gaan pakken met z’n allen?

  15. Beste Paul,

    Hartverwarmend,mooi te lezen dat duurzamheid niet enkel het milieu om ons heen betreft maar ook de wjze en verantwoordelijkheid naar elkaar als mensheid,jammer dat het onderwijs nog vaker leerlingen voedt met eenzijdige kennis die veelprestatiedruk en stress teweegbrengt en te weinig eenheidsbewustzijn,ik blijf optimistisch dat ook daar veranderingen gaan plaatsvinden,nogmaals bedankt voor de inspirerende brief

    vriendelijke groeten Karin van den Heuvel

  16. Ik ben het helemaal met je eens Paul dat een grotere betrokkenheid op elkaar ons in staat stelt bij te dragen aan duurzame oplossingen in een tijd waarin er in toenemende mate sprake is van vervreemding, vereenzaming en machteloosheid.
    Maar hier staan ook zeer bemoedigende ontwikkelingen tegenover. Zelf ben ik sinds kort coordinator Eigen Kracht wat erop neerkomt dat er bij problemen die zich bv in een gezin voordoen een bijeenkomst (conferentie) wordt georganiseerd waar familie en vrienden worden uitgenodigd mee te denken over praktische oplossingen.Deze bespreking mondt uit in een plan waarmee men zelf aan de slag gaat. Het resultaat van dergelijke ‘conferenties’ blijkt steeds weer te zijn: een beter begrip voor elkaar (ipv de vervreemding), een grotere verbondenheid met elkaar (ipv de vereenzaming), een geloof in eigen kracht (ipv machteloosheid/afhankelijkheid).
    Ik zie deze werkwijze als e e n manier om op praktische wijze inhoud te geven aan aandacht voor ‘de binnenkant’ zoals jij die in je column bepleit.

    Hartelijke groet, Paul van der Lugt

  17. Beste Paul. jouw stuk raakt de essentie van een ‘samenleving’. ‘Samenleving’ betekent ‘samen leven’, met verantwoordelijkheden en plichten tegenover anderen, die samen met jou leven. Ik ben al heel wat jaren actief in het verenigingsleven en gek genoeg zie je daar precies dezelfde afspiegeling.
    Was een vereniging nog niet zo lang geleden vrijwel het enige platform om een hobby, sport of activiteit te beleven door samenwerking met anderen, tegenwoordig is het veelal een ‘vereniging van consumenten’ geworden. Waarin men naar elkaar (of vaker nog, naar het bestuur) kijkt wie wat zal gaan organiseren, zodat in alle vrijheid gewikt en gewogen kan worden of men deze door anderen georganiseerde activiteit kan ‘ consumeren’.
    Jouw betoog dat in slechtere tijden mensen wel socialer met elkaar omgaan, is terug te voeren op het algemene gebrek aan financiele middelen dat vaak gepaard gaat met deze slechtere tijden.
    In het verenigingsleven zie je hetzelfde, clubleden die niet meedoen aan verenigingsactiviteiten geven vaak zeer grote bedragen uit aan sportbeoefening in andere werelddelen. Sport, hobby en een samenleving samenleving verindividualiseren in steeds sterkere mate naarmate de indivduele financiele welvaart toeneemt. Niet leuk, maar voor de zwakkeren die afhankelijk zijn van de saamhorigheid in een samenleving is het een regelrechte ramp.
    Overigens deel ik niet de mening dat ‘de overheid’ alles maar moet regelen. Sinds de Tweede Wereldoorlog is het overheidsstreven, onderwijs en samenlevingsbeleid er sterk op gericht om de eigen verantwoordelijkheid op andere schouders te leggen.
    Kijk maar eens in het verkeer, als fietser en voetganger mag je jezelf alles permitteren, want als je aangereden wordt is het altijd de ‘ander’ zijn schuld. Zelfs wettelijk vastgelegd. Mijn goede vader zei vroeger al: “Als je herhaaldelijk gewaarschuwd wordt dat er kwaaie beren in het bos lopen en je gaat toch het bos in, moet je niet de kwaaie beer de schuld geven van jouw domheid om toch het bos in te gaan’. En de man heeft steeds vaker gelijk, vind ik. Ik pleit dan ook voor een herrijzing van het begrip ‘eigen verantwoordelijkheid’, gepaard gaande met een zorg voor de zwakkeren die het echt niet kunnen helpen dat ze in de betreffende omstandigheden terecht zijn gekomen. Maar het ethisch dilemma ” Waar ligt de grens?” zal altijd blijven bestaan.

  18. Beste Paul,
    Hoewel de neiging ook bij mij regelmatig ontstaat om de vinger in de richting van (bijvoorbeeld) de regering te wijzen als ik dingen zie mis gaan, zoals de beslissing om het PGB te stoppen onlangs, blijft het erg belangrijk om naar de eigen verantwoordelijkheid van mensen te kijken om voor elkaar op te komen, in te staan, etc.
    In plaats van “ja maar…” meer naar “ja en…” toegroeien.
    Dank voor de inspirerende woorden!
    Met vriendelijke groet,
    Bob

  19. Beste Paul, medereiziger 😉

    Prachtig, Prachtig, Prachtig. Je bloq raakt de essentie die ik voel en die ik beleef. Je hebt me laten inzien hoe je dit prachtig kunt communiceren. Door het persoonlijk te maken. Voorbeelden te geven. Down to earth. Ikzelf denk aan bewustwording. Een bewustwording die steeds manifester begint te worden. Het aantal mensen dat de samenhang begint in te zien is groeiende. Daarvoor ben ik dankbaar. Dankbaar dat ik, zij het virtueel, u heb mogen ontmoeten. Een bron aan kennis, inzicht en een talent in overdracht van hetgeen gaande is en een persoonlijkheid die er vanuit zijn positie het nodige aan bijdraagt om deze stroming te ondersteunen en het nodige gedachtengoed over uit te dragen. Dankbaar ben ik ook dat ik in deze tijd mag leven. Dat ik onderdeel mag uitmaken van deze tijd van ommekeer waarin we de volgende stap in ons collectieve bewustzijn zetten. En dankbaar ook dat ikzelf voor de uitdaging gezet wordt om mijn verantwoordelijkheid hierin te gaan nemen. Net zoals u dat doet!
    Het is nog niet zo gemakkelijk. Soms ervaar ik onzekerheid, huiver ik, ben ik bang en heb ik twijfels. En toch steeds, meer en meer, begin ik de synchroniciteit te ervaren. Ontmoet ik mensen, gelijkgestemden, waarmee we vanuit individuele verbinding met elkaar het verschil kunnen gaan maken. Het wordt me ook steeds duidelijker wat mijn bijdrage daarin kan zijn. Ik heb mezelf te vermannen en te vervrouwen. Ik heb op te staan, mijn ogen, oren en hart te openen om mijn talent aan te wenden om mijn verantwoordelijkheid te nemen. Vanuit inspirerend en dienend leiderschap stap ik de wereld tegemoet, om het tij te keren. Vol vertrouwen ondanks economisch onzekere tijden. Me aan te sluiten daar waar de verandering optreed. Bestaande bewegingen te versterken en nieuwe te ondersteunen. Zowel zakelijk als prive, vrienden of familie: zoals ik mijn omgeving voed, zo voed ik mezelf.

    Bedankt weer voor dit mooie bloq.

  20. Geachte professor de Blot,

    Lees ik net in de Volkskrant dat voor de 300.000 hulpbehoevenden de zorgtoeslag komt te vervallen. Mantelzorgers moeten een grotere rol gaan spelen. Ik ben het helemaal eens met de opvatting dat mensen meer verantwoordelijkheid voor elkaar moeten tonen, dat we socialer moeten worden naar elkaar. Ook denk ik dat daarvoor een cultuuromslag nodig is. In dit artikel in de Volkskrant zie ik echter een mooi staaltje van misleiding. De overheid bezuinigd op een schandalige manier onder verwijzing naar die verantwoordelijkheid die mensen voor elkaar zouden moeten hebben. Echter, dat gevoel is er niet en die cultuuromslag zie ik ook nog niet op gang komen. Daar wordt verder op geen enkele manier ook aandacht aan besteed. De overheid gooit een bom zonder aan de gevolgen te denken. Een karakteristiek die ik overigens wel vaker bij deze regering zie. Het kan dat mensen inderdaad meer voor elkaar gaan opkomen wanneer de omstandigheden slechter worden, misschien omdat ze geen andere keus hebben. Daarom denk ik ook dat dit een slecht besluit is. Mensen wordt nu opgelegd om een bepaald gedrag te vertonen. Mijn hele idee is dat mensen daar zelf voor moeten kiezen, omdat ze een bepaalde vorm van gedrag als juist zien. Eerlijk gezegd, denk ik dat de huidige cultuur van individualisme echter een ander gedrag zal oproepen, eentje van nog meer egoïsme. Ook daar zie ik een belangrijke rol weggelegd voor een authentieke vorm van religie en spiritualiteit.

  21. Geachte professor de Blot,

    Duurzaamheid is opnieuw een mooi thema waar u aandacht aan geeft. Ook is het een thema dat mij aan het hart gaat en dat mij dan weer prikkelt om te reageren. Vooral ook omdat u ook de begrippen verantwoordelijkheid en cultuuromslag gebruikt. Zo ben ik onlangs naar een lezing geweest van Professor Tim Jackson, een Britse hoogleraar economie. In zijn boek, ‘Welvaart zonder groei’, beschrijft hij hoe het op een eindige planeet onmogelijk is om eindeloos winst en groei te realiseren. Hij stelt voor om een samenleving te creëren die met de natuur als voorbeeld streeft naar het grootst mogelijke menselijke geluk. Over een cultuuromslag gesproken. Zelf denk ik dat een dergelijke omslag in ons denken noodzakelijk is en er ook aan zit te komen. Wanneer ik naar de wereld om mij heen kijk zie ik zoveel chaos dat het voor mij is alsof de wereld zich in een liminale fase bevindt, een overgangsfase. Chaos is vaak een signaal dat er dingen aan het veranderen zijn. De vraag is alleen welke vormen die veranderingen aan zullen nemen. Menselijke verantwoordelijkheid en vrije wil zullen daarin volgens mij een cruciale rol spelen. Maar ook spiritualiteit en religie kunnen daarbij van doorslaggevend belang zijn. Die zijn gespecialiseerd in geloof en wanneer mensen werkelijk iets geloven dan gaan ze er ook voor. De vraag voor mij is alleen of er op dit moment een authentieke vorm van religie en spiritualiteit bestaat die deze positie kan innemen en die oprecht op de noodzakelijke veranderingen kan inspelen. Als belangrijke onderdelen van die spiritualiteit en religie zie ik een houding van mededogen, ruimte voor een kritische houding tegenover al het menselijke denken en handelen, interreligieuze en interculturele samenwerking op basis van gelijkwaardigheid, het streven naar lange termijn ontwikkelingen en het streven naar evenwicht met de natuur om ons heen. Wat dit laatste aangaat zijn we in rap tempo bezig het milieu om ons heen te vernietigen. We zullen dus echt(e) keuzes moeten maken. Daarbij denk ik dat God of het Absolute onze vrije wil, waarvan ik denk dat we die hebben of kunnen leren gebruiken, respecteert. Wanneer wij kiezen om op dezelfde manier door te gaan met het vernietigen van de aarde dan denk ik dat God ons daarin zal steunen, maar wanneer wij daadwerkelijk willen kiezen voor een andere wereld, eentje die misschien beter is dan de huidige dan zal God of het Absolute ons ook daarin steunen.

    Vriendelijke groet,

  22. Heerlijk om die wijze teksten te mogen lezen. Ik zou graag de laatste, enigszinds vrijblijvende alinea van Paul van commentaar willen voorzien. Er is namelijk WEL een recept en een protocol om die veranderingen tot stand te brengen.

    Het begint bij mijzelf, bij jou, gewoon DOEN. Geef het voorbeeld, DOE GEWOON GOED. Het effekt is het steentje in de vijver. Voelbaar, meetbaar, bij heel veel mensen die het willen zien. Niet altijd even gemakkelijk, maar beslist uitvoerbaar, het levert een geweldige energie op.

  23. Beste Paul,

    Wat heb je dat weer mooi en duidelijk opgeschreven. Helemaal eens. Zo zit dat dus. De praktijk is wel weerbarstig. In de eerste plaats om er zelf naar te leven en om het dan ook met anderen in praktijk te brengen. Dat valt niet mee. Dan merk ik hoever we af zijn/staan van deze principes en hoe lastig het is om het met elkaar ook in praktijk te brengen.

    Met hartelijke groet, Theo Land

  24. beste Paul, ik heb je ooit gesproken tijdens een seminar en was onder de indruk van je eenvoudige en eenduidige warmte. Ik ben blij hier jouw verwoording van duurzaamheid te lezen want ja, we zijn een tijd lang bezig geweest met techniek, structuren, financiën, ict. Alles staat nu. Is er dan nu weer tijd voor het werkelijk verrijken van elkaar en het verduurzamen van relaties?
    vriendelijke groet,
    Monique

"Wat is uw reactie op mijn artikel? Mede namens de andere lezers bedankt voor het toevoegen van uw bijdrage. Laat een reactie achter voor mij, of reageer op elkaar. Het zou mij een plezier doen. Bedankt aan alle lezers die mijn weblog verrijken met een reactie." - Paul de Blot

NB: Uw emailadres wordt nooit gepubliceerd. Reacties met meer dan één link worden eerst gecontroleerd. Link alleen naar relevante websites. Gebruik uw reactie niet voor commercie.


+ 50 = 54