We groeien ons dood

42

Het streven naar groei wordt steeds krachtiger. We willen groeien en doen er alles aan om te blijven groeien. Het zou voor de hand liggen om niet meer geld uit te geven dan we verdienen, maar door de bijna grenzeloze mogelijkheid om geld te lenen is onze schuldenlast onbeheersbaar geworden. Het zou logisch zijn om het reizen en vervoer aan te passen aan de mogelijkheden, maar door de moderne technologie zijn we in staat om steeds meer asfalt aan te leggen voor weg en vliegverkeer. Zo groeit Nederland dicht.

Het zou verstandig zijn om het energieverbruik aan te passen aan de beschikbare voorraad van brandstof en energie, maar de ongebreidelde honger naar luxe en consumptie vernietigt zelfs onze kostbare voedingsbronnen en brandstofreserves die de herstelmogelijkheden van de natuur vernietigen.

Naast de behoefte aan economische groei hebben we door de bijna onbegrensde macht van de media en diep ingrijpende technische ontwikkelingen onberekenbare krachten opgeroepen die we niet meer kunnen beheersen. In materieel opzicht puilen we uit onze voegen.Een dergelijke economische groeibehoefte is niet onbeperkt mogelijk en de gevolgen van deze wildgroei zijn duidelijk voelbaar. Inkomsten laten groeien met steeds minder arbeidsinspanning is een lofwaardig ideaal, maar onmogelijk te handhaven op wereldniveau, als er in andere gebieden van de wereld tegen een hongerloon gewerkt moet worden.

Economische groei is een materieel proces en materiële groei heeft grenzen. De economische groei heeft geleid tot de ontwikkeling van veel mammoetbedrijven en net als mammoeten in de oudheid staan ze op het punt om uit te sterven. Materiële groeiresultaten vallen op het hoogtepunt altijd uiteen omdat de samenhang gaat ontbreken. Een gebrek aan samenhang tussen rijk en arm leidt overal in de wereld tot geweld en oorlog.

De Europese crisis, de politieke crisis, de financiële crisis, de crisis in de dienstensector en in het onderwijs, laten de onderliggende ondermijnende factor zien van een gebrek aan vitaliteit en samenhang. De gevolgen worden steeds zorgelijker. Jongeren studeren af en vinden geen werk. Mensen worden ontslagen en hebben niets meer te besteden. Gezinnen worden geconfronteerd met de harde werkelijkheid van vandaag en gaan ten onder. Energiekosten en schoon water worden onbetaalbaar, de natuur verziekt en raakt vervuild, het armoede probleem lijkt onoplosbaar, op bijna alle terreinen van het leven gaat de samenhang verloren. Voortgaan op deze weg van economische groei blijkt op alle niveaus van het leven desastreus. In dit groeimodel gaat het om een rationele abstractie, die theoretisch onbegrensd is en geen rekening houdt met de wetten van het leven.

Het leven stelt heel andere eisen aan groei. In het leven gaat het om kwaliteit en samenhang. Het is het patroon van zomer en winter, van dood en leven, van loslaten en vernieuwen. In de herfst gaat alles dood wat niet wezenlijk tot het leven hoort, en in de lente komt het leven weer tot volle bloei. Het nieuwe leven is wel een voortzetting van het oude leven maar toch vernieuwend, beter aangepast aan de nieuwe omstandigheden.

Het is aan onze vrijheid om een keuze te maken: willen we zinvol voortbestaan of in luxe ondergaan in onze consumptieverslaving?

 

Paul de Blot SJHartelijke groet,

Paul de Blot
Hoogleraar Business Spiritualiteit
Nyenrode Business Universiteit

42 REACTIES

  1. Ik ben ook van mening dat de huidige groei niet door kan gaan. Een groei van materiële dingen waar uiteindelijk niemand gelukkig van wordt. Natuurlijk willen we allemaal genoeg te eten (en iets lekkers) hebben, een plezierig en warm huis etc om een comfortabel leven te leiden. Maar de behoefte aan spullen rijst de pan uit, de meeste mensen kunnen niet meer stoppen met kopen en spenderen dagen in overvolle winkelstraten of warenhuizen op jacht naar nog meer. Het is heerlijk om af en toe iets leuks, moois of lekkers voor jezelf of een ander te kopen (of te maken) maar ik ben er van overtuigd dat het meer waarde heeft als je het niet elke week doet. Zoals anderen ook al zeggen: het is moeilijk om een systeem te keren dat zo groot en veelomvattend is. Het antwoord heb ik ook niet, wel heb ik mijn kinden en vrienden uitgelegd dat je mij niet alleen blij maakt met een cadeau (alhoewel het best fijn is om eens verrast te worden) maar veel meer met oprechte aanwezigheid en aandacht.

  2. Allen,

    Alle reacties hier lezend, kwam de vraag in me op of we zelf nu wel echt bereid zijn om de omslag te maken, uit onze comfort zone te stappen die we zo zorgvuldig hebben opgebouwd, waarin we zoveel hebben geïnvesteerd. Nee, natuurlijk zijn we dat niet. Niet vanzelf, zonder slag of stoot in ieder geval. Ik denk wel eens dat het payback time is. Zoals alle grote veranderingen op collectief of individueel niveau, begint dit met het besef. Het besef van noodzaak. En dat het begint bij ons zelf, dat wij ieder voor zich het tij kunnen keren, door bewust het consumeren te minderen, ons zelfzuchtige en materalistische denken in te ruilen voor liefdevol en onzelfzuchtig, voor duurzame oplossingen te kiezen en bewust en in dankbaarheid te kiezen voor datgene wat ons in bruikleen is gegeven. Dat zou pas verandering teweeg brengen.

    Het is zo typisch Nederlands, het een zeggen en het ander doen. Window dressing noemen ze dat tegenwoordig in het bedrijfsleven. Zolang het maar mooi overkomt op de buitenwereld. Steeds meer mensen moeten wel, door de krimpende economie. Daar waar we te ruim in ons jasje zijn gaan zitten door veel te grote leningen in de afgelopen jaren, kunnen we deze in steeds meer gevallen niet meer betalen.

  3. Geachte heer de Blot,
    Dank voor uw inspirerende woorden, waar ik nu voor het eerst op reageer.
    Economische groei is een deel van onze maatschappij waar we niet meer omheen kunnen. Zeker niet voor degenen die deze ontwikkeling na ons Europeanen hebben leren kennen, zoals China, India etc. Economische groei willen beperken kan niet tegen tegenkrachten op. Onze uitdaging is om de economische groei op een positieve manier in te zetten. Om te buigen naar groei die onze aarde kan dragen en die zoveel mogelijk mensen laat meeprofiteren. Dat betekent voor de beperkte groep die aan het ‘roer’ zitten, anderen, die ver weg zijn (‘armen’), laten delen in de welvaart die de groei met zich mee brengt. Een mooie taak voor de ‘rijken’ om op die manier de kwaliteit en samenhang die u noemt te bereiken.

  4. Beste Paul,

    Zoals altijd bestaat het leven uit geven en nemen en zal de natuur altijd de balans herstellen. Zo ook in de economie. Het probleem is echter, en zoals ook terecht in uw column opgemerkt, dat de verschillen tussen arm en rijk, zowel op regionaal als mondiaal niveau, onevenwichtige groei in stand houd. Globalisering en het streven naar economische dominantie zijn daarbij negatieve drivers, die de neiging tot het doorschieten (onbalans) versterken.

    Natuurlijk weten we wel, dat we niet oneindig zo door kunnen gaan, maar kun je het emerging economies zoals Indonesie en China kwalijk nemen dat zich in een ongekend tempo aan de armoede willen onttrekken in het streven om een plek op het wereldtoneel te willen veroveren?

    Waar het om gaat is dat we kwaliteit en samenhang nauwkeuriger moeten definieren. Ik ben het in principe wel met u eens dat het om kwaliteit en samenhang gaat, maar de invulling die een (rijke) Nederlander daar aan geeft zal waarschijnlijk sterk verschillen van hoe een Chinees dit ziet. Immers een Chinees wil eindelijk ook wel graag een stereo installatie, twee TVs, een auto, een vaatwasser en wat al niet meer hebben. Maar, dan zeggen wij Westerlingen in al onze arrogantie: tja, dat gaat niet want zoveel grondstoffen hebben we niet beschikbaar.

    Het probleem valt derhalve niet eenvoudig op te lossen, zolang het vrije marktdenken niet op een andere leest gestoelt wordt. Dat leidt echter tot gigantische vraagstukken met verstrekkende consequenties voor financiele en economische systemen.

    Uiteindelijk hebben we maar een wereld, maar zolang er nog steeds grote ongelijkheden (sociaal, economisch, politiek) in de wereld bestaan, denk ik dat we nog een lange weg te gaan hebben. Wellicht moet alles eerst ineenstorten, zodat we ons realiseren dat welvaart, welzijn, duurzaamheid en geluk op een andere manier moet worden ingevuld.

    Vriendelijke groet,

    Marcel

  5. Beste Paul,

    weer eens heb je helemaal gelijk met je column!

    In deze consumptiemaatschappij zal men de zin van het leven op hun geavanceerd navigatiesysteem niet terugvinden of überhaupt aflezen, helaas.

    Op 2 april a.s. start ik bij een nieuw en vooruitstrevend bedrijf met een commerciële functie. Bij het doornemen van de arbeidsvoorwaarden realiseerde ik me opeens wat ik en mijn gezin daadwerkelijk nodig hebben en hoe het bedrijf hierin al zijn medewerkers tegemoet komt (!).

    Een van mijn favoriete uitspraken, welke zeer passend is in deze context:
    “To improve the future, you have to disturb the present.”

    Hartelijke groeten, ook van mijn ouders,

    Anthonius Gabeler

  6. Beste meneer De Blot,

    Ook met deze blog raakt u de snaar! Dat blijkt ook uit de veelheid van reacties.
    Ja, er is crisis en dat voelt spannend en heel eng, maar is dat juist niet nodig om open te staan voor veranderingen?
    Doorgaan zoals het nu is, is niet mogelijk, niet wenselijk maar vooral ook niet leuk!
    Niemand wordt gelukkiger door nog meer luxe. Met al die welvaart in ons leven, kwamen via de achterdeur, ontevredenheid, eenzaamheid en gevoelens van onwaardigheid mee.

    Met de crisis is de tijd rijp voor de reis naar binnen. Want wat blijkt: juist nu hunkeren we naar zingeving, samenhang, verbinding en oprechte aandacht.
    In mijn beleving zetten steeds meer mensen stappen in die richting. Het is de meest logische stap en de beloning is groots. Veel beter dan meer luxe producten.

    Hartelijke groeten,

    Marina Schriek

  7. Beste Paul,

    Zoals je weet ben ik je echt dankbaar voor het delen van je wijsheid. Het is de eerste keer dat ik via deze blog reageer. Ik was steeds overweldigd door het hoog niveau van de mensen die reageren: zonder uitzondering allemaal prof. dr. Nu durf ik het toch eens aan en misschien verschijnt voor mijn naam … prof. dr. (je weet maar nooit).

    Uw vraag: “Het is aan onze vrijheid om een keuze te maken: willen we zinvol voortbestaan of in luxe ondergaan in onze consumptieverslaving?” deed me denken aan de “Red Pill, Blue Pill choice” die Morpheus Neo aanbiedt in The Matrix.

    Inderdaad een cruciale vraag! De weg het antwoord ligt in het Creatief Wisselwerkingsprocdes…

    Creatively

  8. Goed en duidelijk geschreven!
    Ik ben van mening, dat we niet zo zeer bevreesd behoeven te zijn of ons af te vragen of de natuur de schade kan herstellen; wel voor de gevolgen hoe de natuur zijn schade zal herstellen. Ik onderschrijf de mogelijkheden en keuzes, die wij individueel kunnen maken. Durf kritisch te kijken naar je eigen gedrag, verbruik en durf te investeren in plaats van de goedkoopste keuze te maken. In ons bedrijf hebben we door investeren de laatste 4 jaar het energie verbruik 20% weten terug te dringen. In eerste instantie werd ik voor gek verklaard er zoveel geld aan uit te geven. Nu komen diezelfde mensen met de vraag hoe en wat ik nu allemaal precies gedaan heb. Deze informatie deel ik graag; want kennis is iets waar jezelf niet minder van overhoud als je het deelt of weggeeft!
    Dank voor uw fijne column.

  9. “Niets is zo inspirerend als het reizen in onbekend terrein. Het scherpt je zintuigen en dwingt je tot voortdurend leren, terwijl je tegelijkertijd meer en meer leert vertrouwen en bouwen op de basis die je hebt” (Zuiver Noord Ir. Marc Cornelissen expeditieleider). Marc Cornelissen introduceert een krachtig metafoor waarmee de organisaties naar haar eigen opgave kan kijken.
    Bij een expeditie naar onze innerlijke opgave komen wij mensen in de verleiding om toe te geven aan hebzucht, (mis-) gebruik, en om alleen maar het mooie te willen zien.
    Een bekende uitspraak van Gandhi is “De wereld biedt genoeg voor ieders behoefte, maar niet voor ieders hebzucht” en “Wat mooi is om te zien, is zelden fijn om aan te raken” is het motto van vele weggeefwinkels in Nederland.
    Hoe eenvoudig is het om onze verantwoordelijkheid te nemen om innerlijk te blijven groeien teneinde, in het volle bewust zijn van een zuivere en heldere geest, meer gezonde creaties manifest te laten zijn in de cycli van ons bestaan. Think different, not difficult….
    Verandering wordt gerealiseerd als de wil groot genoeg is of de pijn te veel is. In elk moment van ons leven krijgen en hebben we de kans om een gezonde keuze te maken naar verandering. Als het ogenblik dat je ervaart niet mooi is, herschep het dan, en je zult het initiatief hebben genomen tot je eigen stap naar verandering . “That’s one small step for a man, one giant leap for mankind.”

  10. Dit artikel geeft helder weer wat er momenteel aan de hand is. Je kan er op twee manieren op reageren. De ene manier is die van een soort machteloosheid ervaren en de andere manier is die van opluchting. Hoezo opluchting???

    De opluchting zit hem in het feit dat zo langzamerhand iedereen ervan doordrongen raakt dat het zo niet meer langer kan. En in deze opluchting zit tevens de oplossing.

    We gaan beseffen dat we allemaal van elkaar afhankelijk zijn en elkaar nodig hebben om uit deze toestand te geraken.

    Het ontbreken van dit besef heeft deze toestand gecreëerd en nu het besef er wel komt zal deze toestand op termijn verdwijnen.

    Einstein zei al eens: Je kunt een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt.

    Het probleem is veroorzaakt door de illusie dat we elkaar en de aarde niet echt nodig hebben. En die illusie verdampt…..

  11. Dank u zeer voor uw column.
    Helaas is het helemaal waar,we groeien ons dood.
    Wat ik me afvraag is;waarom is het overgrootste machtige mensen regerings-leiders
    daar niet van bewust? Inzicht hebben in bewustwording hebben de mensen toch in zich?
    Ik hoop dan ook dat u met uw columns de mensen wakker kan schudden.
    Groeien door graaien,graaien en graaien.
    We hebben van de Heer God hersens en een eigen wil gekregen maar velen gebruiken die om zichzelf te verrijken en de rest kan de pot op.
    Waarom ook bezuinigen op de scholen ? de jeugd is de toekomst en daar moet zeker goed
    onderwijs gegeven worden door leraren die de jeugd dicipline en goede manieren kunnen bijbrengen.bv respect voor ouderen. voor het leven.in harmonie met je omgeving.leven.
    mvg Lucienne

  12. Hoewel wereldwijd de economische groei doorgaat is dat in Nederland niet meer het geval. In wezen is economische groei vrijwel beperkt tot de bevolkingsgroei en wij zijn wereldwijd niet eens in staat een miljard mensen te voeden en van beschaafd onderdak te voorzien. Economische groei is een aanhoudend proces van verandering waarbij verouderde technieken, gebruiken en structuren afsterven en er nieuwe voor in de plaats komen. In geen enkele economie wordt nieuwe groei op de oude gestapeld. Gebleken is dat de mogelijkheid om geld te lenen niet grenzeloos is. Maar juist omdat oude structuren uiteenvallen, zijn hervormingen, creativiteit en toepassing van nieuwe technologie nodig om nieuwe groei tot stand te brengen die verpaupering tegengaat. Ik ga straks in de tuin snoeien om nieuwe groei en bloei te faciliteren.

    In Nederland voltrekt zich nu een proces van materiele verarming waarvan gehoopt mag worden dat het mensen in hun kracht zet om een bijdrage te leveren aan de transformatie die de maatschappij doormaakt. Daarbij kunnen vraagtekens gezet worden bij de grote onderwijsstaking die het onderwijs op 6 maart gepland heeft. Het zou wijzer zijn om met de jeugd die dag te benutten voor zelfreflectie over de rol van de onderwijzer, in plaats van voor actie ter versterking van het eigen deelbelang.

  13. kijk op wordenwijwakker, van Marcel Messing (de nieuwsbrieven)en geloof me of niet dan zie je het spel en de samenhang, Alleen, en dat is de belangrijkste boodschap, begin bij jezelf,hoe ga ik hier mee om? iedere keer al mij iets raakt uit de buitenwereld kijk ik naar mijn binnenwereld, wat doe ik? wat denk ik? hoe ga ik met mijn medemens om, ik voed me met mooie artikelen en goede mensen om me heen en het verbaast me iedere keer weer dat mijn “zijn,” bepaalt hoe ik functioneer. wat me opvalt is dat ik steeds meer mooie mensen tegenkom.toch reflectie?

  14. Wederom een mooi, samenhangend, verbindend en tot nadenken zettend blog. Chapeau.
    Er is een oud gezegde uit de Tuinderswereld, die mij nu te binnen schiet;
    ‘Snoei leidt tot groei en bloei….

    Respectvolle groet,

    Arnold Gnocchi *Noldar Communicatie*

  15. Eerlijk gezegd lijkt dit artikel een product van het groei-paradigma, want de titel van dit stuk beantwoordt daar namelijk aan: “we groeien ons dood,” is een parabool die past in het overtreffende denken; hoe groter hoe beter. U blaast het thema op, dat ik me als lezer door het gewicht overmand voel.
    Desondanks is de titel helder en begrijpelijk, maar de onderbouwing is vaag: “Het zou verstandig zijn om het energieverbruik aan te passen aan de beschikbare voorraad…” wie zou hier verantwoordelijk voor geacht moeten worden?
    Of: “In het leven gaat het om kwaliteit en samenhang… Het nieuwe leven is wel een voortzetting van het oude leven maar toch vernieuwend, beter aangepast aan de nieuwe omstandigheden.” Lastig te begrijpen..

  16. Het is allemaal om “je dood te schamen”….. en als zo vaak moeten de “goeden lijden onder de kwaden”.
    Zo zwart/wit ligt het natuurlijk niet, maar wrang is het wel.
    Echte solidariteit, meeleven met anderen op een daad-kracht-ige manier ( behoort wel tot de mogelijkheden) is ver te zoeken, en aan egocentrisch materialisme wordt meer opgeofferd dan heilzaam is. Zonder er gelukkiger van te worden. Wat een verspilling!
    Weet men nog wel waar men mee bezig is? Eigenlijk zou onwetendheid bij de huidige communicatie- en infotmatiemogelijkheden niet meer aan de orde mogen zijn, maar paradoxaal genoeg gebeurt dat wel.
    Bewust worden en blijven is van groot belang. Dank je wel Paul, dat je daarmee zo goed helpt!
    Goed onderwijs ( en alles wat daarbij komt kijken ): van LEVEN-sbelang!

  17. We groeien ons dood? Nou als dat zou kunnen dan graag, ben die schijn vertonen hier “planeet aarde” al jaren zat dus als iemand een enkeltje voor me heeft naar huis “Sirius” dan graag. Hier wordt je alleen maar bestolen, bedrogen, bedonderd, in de steek gelaten en in het ergste geval gemolesteerd of vermoord en daar pas ik voor.

  18. Als cellen niet bereid zijn om te sterven dan staat een dergelijk weefsel bekend als kanker. Alles in het werk stellen om economisch te groeien is ook een vorm van kanker. Zoals we weten houdt die groei pas op als de faciliterende gastheer er niet meer is.

    De beschrijving van wat er gaande is deel ik. We moeten ons echter realiseren dat overheid, bedrijven en particulieren financieren op basis van de veronderstelde groei. Dan is groei een must om niet failliet te gaan. Om niet failliet te gaan wordt er strijd gevoerd tot en met oorlog, in het klein en in het groot. Dat zulks ook in de gezondheidszorg plaats zal gaan vinden en al vindt, moet te denken geven.
    Een hervorming van het stelsel is vooralsnog onbespreekbaar.

    Herman van Nouhuys (ziekvanzorg.nl)

  19. Helaas Paul
    We hebben groei nodig om de aanstormende 3 miljard mensen in leven te houden, te voeden, werk te verschaffen.
    Als we nu alles bevriezen krijgen die miljarden geen kans van leven.
    Gelukkig is er een middenweg: spullen maken, die de huidige wereld bevolking bereid is te betalen; in de tussentijd van alles recyclen, rekening houden met milieu.
    Dan sal alles wel reg com.
    Er bestaat geen kans om
    alles opnieuw uit te vinden

  20. Wederom een prachtig stuk heer de Blot…..

    Ik zou willen delen: “Welvaart heeft geen duurzame waarde indien het niet gekoppeld is aan welzijn”

    Hartelijke groet & weer tot ziens bij een van de colleges…
    Xander Richaers

  21. Als ik uw stuk lees, heb ik verschillende reacties. Ik voel me blij omdat er weer iemand beseft en laat zien dat onze levenshouding eenzijdig is en dienovereenkomstige resultaten heeft. Waar ik enigzins treurig van wordt is, dat dit inzicht al zo oud is, en dat de tijd al lang begonnen is om de reeds bekende weg om een meer harmonieuze weg te leven, gewoon bewandeld kan worden.
    De milieu beweging, de club van Rome, de biologische landbouw, etc. etc. Er zijn al heel veel jaren mensen bezig met het ontwikkelen van andere wegen om op een ander wijze te leven.
    De onverbrekelijke samenhang tussen sociale-, economische- en ecologische factoren is reeds een bekend gegeven. Een holistische visie wordt o.a. in de alternatieve gezondheidszorg al jaren vorm gegeven. Op wereldschaal zijn er duizenden plaatsen waar in de vorm van leef-werkgemeenschappen deze levenshouding in de praktijk wordt geleefd en telkens weer opnieuw wordt vormgegeven. (zie de website van b.v. Global Ecovillage Network. Ook de Transitiontown beweging is op wereldschaal bezig om vanuit een totaalbeeld ons samenleven met elkaar en de natuur in de ruimste zin van het woord, meer in harmonie te brengen en duurzaam te maken in de werkelijke zin van het woord. Think Global, Act Local. Naar mijn ervaring is dus niet zo zeer de vraag HOE, maar meer het besef dat de alternatieven beschikbaar zijn en de keuze aan een ieder zelf op welk moment je wilt beginnen met de transitie in je eigen leven en daarmee in je direkte omgeving
    Ik wil daarmee niet beweren dat het eenvoudig is, maar allerlei mogelijkheden en informatie zijn (al lang) beschikbaar, en we zijn beslist geen voorlopers meer. Velen gingen en gaan andere wegen dan de in onze maatschappij gebruikelijke.
    In liefde
    Jos

  22. Geachte professor de Blot,

    Onbeperkte en eindeloze groei op een eindige wereld lijkt mij per definitie een onmogelijke wens. Wanneer zelfs Alan Greenspan tot de conclusie komt dat hij 40 jaar lang een verkeerd econonomisch model heeft gebruikt dan zegt dat volgens mij wel wat. Wat veranderingen aangaat hoop ik dat dit jaar een omslag gaat brengen. Zoals 2000 jaar geleden een aantal wijzen een bijzondere ster aan de hemel zagen en die hen naar de geboorteplek van Jezus leidde, zo was er ongeveer 2.500 jaar geleden een heel volk dat de bewegingen van de sterren volgde en uitrekende dat er in onze tijd een bijzondere constellatie aan de hemel te zien zou zijn en die bijzondere gevolgen zou hebben. Wat ik maar wil zeggen is dat we inderdaad merken dat we in een tijd van transformatie leven. Ik denk dan aan de vele natuurrampen, revoluties en ook het optreden van de Occupy beweging. Afgelopen zondag ben ik naar de Johanneskerk in Amersfoort geweest, waar enkele leden van de deze beweging waren uitgenodigd om hun standpunten toe te lichten. Heel interessant waren de opmerkingen over de desastreuze gevolgen die het huidige economische systeem, volgens hen, tot gevolg gaat hebben. Volgens een van de sprekers voorvoelen de Occupiërs de veranderingen die gaan komen. Zij zouden de moderne onheilsprofeten zijn. Dat is wat de Occupiërs doen, mensen bewust maken. Een valkuil voor hen is, dat ze zich ook aan het geven van oplossingen wagen. Omdat ze dat veelal niet weten worden ze vaak beschouwd als een stelletje sufferds en worden ze tot roependen in de woestijn. Daarom is het heel prettig om deze column van uw hand te lezen. Overigens is er een econoom die zich wel aan het geven van oplossingen waagt. Dat is Prof. Tim Jackson. Van zijn hand is het boekje ‘Welvaart zonder groei’. Wat hij ongeveer voorstelt is dat we vooral balans zoeken met de natuur om ons heen. Daarbij zouden we de natuur ook meer naar ons toe moeten halen. Verder stelt hij een herwaardering voor van werkzaamheden. Zo zouden we vooral veel meer aandacht aan zorgberoepen moeten besteden. (Zo vind ik het zelf bijvoorbeeld gek dat huisvrouwen geen salaris hebben). Een dergelijke herwaardering van functies zou veel meer geld kunnen laten circuleren. Ook vind ik het gek dat we volgens onderzoek het meest gelukkig worden wanneer we anderen kunnen helpen, terwijl we niet gewend zijn daar geld in mee te laten circuleren (andere oplossingen lijken mij ook mogelijk, want terwijl ik dit schrijf geeft het mij ook een raar gevoel om bijvoorbeeld een beloning te vragen wanneer ik voor een buurvrouw wat boodschappen doe. Toch zit daar iets wat waard is om over na te denken). Tegelijk zijn we namelijk wel bereid om veel geld neer te leggen voor de nieuwste I-pad, terwijl die niet wezenlijk bijdraagt aan ons geluk. Het wordt echt tijd dat de wereld veranderd, en misschien is dit de tijd dat het gaat gebeuren.

  23. jezelf iets ontzeggen vergt dicipline en inzicht dat het echt noodzakelijk is. Helaas ervaren we deze noodzaak nog te weinig denk ik. Wellicht is nog meer crisis nodig? Ook ik reed afgelopen weekend vanuit een overweldigend mooi skigebied de smog in op de terugweg… Dank voor deze spiegel. Tja, en nu volgend jaar niet op wintersport?

  24. Dag meneer de Blot,

    allereerst, dank u voor deze column, die, naar mijn smaak, jaren geleden al op z’n plaats was geweest.: alle dingen die u noemt , kon je een behoorlijke tijdspanne terug, al aan zien komen. Ieder gezond verstand kan de dingen die u noemt, bedenken.De wil om te zien ontbreekt en maakt ws op den duur echt blind.

    Ik reageer echter op twee woorden in uw verhaal die me raken:
    gebrek aan vitaliteit en gebrek aan samenhang.
    Die twee (anti-) kwaliteiten doen zich voelen.
    Ze brengen bij mij ook een gevoel van verdriet, van verlies teweeg.
    Pijnlijk verlies, en , in de liefde voor ons als mensen onder elkaar, van een groot verdriet. De miserabele staat waar het ons in laat verkeren; volgens mij zijn we er niet voor bedoeld.
    De rijke en feestelijke manier waarop het leven in elkaar zit; de ingenieuze wijze waarop dit leven, de natuur, ons lichaam zich aan ons manifesteren, doen anders vermoeden.
    In mijn beleven kan het bijna niet anders of onze Schepper moet, , dit alles gadeslaande, hier pijn van hebben. Pijn omdat het goede aan ons voorbij zou gaan.

    Ooit is me gevraagd, in een mailtje, of ik me, op allerlei fronten, heel sterk wilde maken in het afwijzen van (wereld-) leiders die dit allemaal zouden veroorzaken.

    Dat leek zo plausibel, maar ik denk niet dat het een goede weg is.
    : we kunnen de dingen niet op een paar mensen schuiven;
    zoals uzegt: de vrijheid van keuze in deze dingen is ook aan ons als individu.
    Echter tevens:
    nog meer afwijzing, nog meer negativiteit…hebben we er al niet meer dan genoeg van…en ….vergiftigd ook dàt ons langzamerhand niet?

    Toen bedacht ik , denkend aan wat mij echt gelukkig en tevreden maakt, dat diegenen die voor ‘doodgroeiende’ oplossingen gaan, ws zelf die vrede en dat geluk niet gewaar worden.
    Misschien beter voor hen gebeden/gemediteerd opdat ze dat wèl kunnen en ook de nodige rijkdom ( waar ons leven nog altijd vol van is) leren genieten. Wereldleiders/alle mensen die echte vrede , geluk en rijkdom deelachtig zijn, zullen andere keuzes maken. Verlies aan menselijke waardigheid , zoals verlies van vitaliteit en samenhang toch zijn, zal dan bestreden worden zoals eens de pest.
    Rabbi David A. Cooper aanhalend als hij het heeft over hoe de wereld zou zijn als de Messias er was: ‘Waar wachten we op?’:
    laat ons die dingen doen waar we van houden en waar we in geloven
    en laten we onze medemens dragen in een recht hartelijk wensen dat het hem goed gaat, dat hij gelukkig is, dat hij gezond is, dat hij vrede heeft en dat hij leve met gemak.
    Het ga ons goed,

    Marjan Booy

    • Ken me hierin vinden. Mensen die werkelijk vrede wensen zijn in staat tot samenwerking. Meer en meer worden misstanden gecreeerd, steeds minder gecommuniceerd en alom gedebatteerd over hoe leven moet zijn.
      Goede gezondheid, mentaal, emotioneel en fysiek is en blijft m.i. toch altijd het belangrijkste in het leven.

  25. We zijn als de tovenaarsleerling die krachten heeft ontketend die groter zijn dan wij.
    Niettemin ligt de kiem van elke oplossing dicht bij huis. Binnen je eigen cirkel van invloed en met gebruik van je eigen expertise zaadjes planten en zo bijdragen aan bewustwording, gedragsverandering en een andere inzet van middelen. Los van de vraag of dit voldoende zal zijn, dit ligt binnen ieders bereik.
    Is het een idee om jouw cirkel van invloed verder te vergroten door deze column als artikel aan te bieden aan de landelijke media?

  26. Beste Paul,
    Mijn compliment voor weer een aansprekend artikel. Je houdt de lezer telkens een spiegel voor. Wat je beschrijft in je artikel is vergelijkbaar met het levenswiel of medicijnwiel (ontwikkeld door Amerikaanse indianen). Het levenswiel bestaat uit een cirkel met vier windrichtingen. In het levenswiel is alles met elkaar verbonden alleen wanneer er teveel nadruk wordt gelegd op bepaalde richtingen raakt het levenswiel uit balans. Bijvoorbeeld de financiele crisis. Veel nieuwe producten bedenken om alleen maar zoveel mogelijk winst te maken zonder terug te kijken op op de gedane ervaringen en te overdenken over de wezenlijke aard en zingeving. Hartelijke groet van Andrew

  27. Bij het lezen van de titel dacht ik aan ons eigen fysieke lichaam dat voor velen steeds maar dikker wordt. Dat is echt doodgroeien. Dus de vraag hier in de reacties gesteld wat we zelf kunnen doen….. minder consumeren. Zowel kwa voeding als vele andere zaken. Da’s voor de economie niet leuk, er zullen meer mensen werkloos worden, maar het zal de creativiteit bevorderen om nieuwe mogelijkheden te zien. Vraagt wel dat we het fenomeen ‘groei’ als overleving ook echt loslaten. Van kwantitatieve naar kwalitatieve groei… daar ligt de uitdaging, waarbij uiteindelijk ook de economie weer wel zal varen.

  28. Beste Paul,
    dank voor deze waardevolle beschouwing. Mijn zorg is dat veel mensen niet meer weten wat een zinvol leven is. Voor hen lijkt het leven pas zinvol is als ze in een energieslurpende auto rijden en energieslurpende vakanties vieren. Want dat hebben ze met hun harde werken immers verdiend! En dan het liefst naar verre oorden om mensen te bekijken die met weinig geld en materie, hoe bijzonder, toch een zinvol leven hebben.
    Hou mij ten goede, ik vind het moeilijk om in deze materiele wereld met al het aanbod te blijven zoeken naar de werkelijke zin van het bestaan. Dat betekent iedere dag weer keuzes maken. Je columns helpen mij daarbij.
    hg, Loes

  29. Beste Paul,

    Ik ben het geheel met u eens. Wat kunnen we, te beginnen bij onszelf eraan doen?
    Bewustwording is de 1e stap uiteraard, maar dan loopt je praktisch al gauw vast tegen allerlei externe factoren.
    Toen ik kind was, zo’n 40 jaar geleden, kon ik in de buurt waar ik woonde, volop van de natuur genieten en op een groen stukje naar hartelust spelen. Dit was een ontdekking en samensmelting met mijn andere Ik; ‘de Natuur’.
    Nu zijn al die stukjes inmiddels volgebouwd en geasfalteerd. Als kinderen dat als hun andere Ik moeten beschouwen begint daar al een enorme persoonlijke verarming.
    Is Welvaart wel een vooruitgang? Of is welvaren een synoniem geworden voor de weg naar de grote armoede?

    met vriendelijke groet,
    Joke Danko

  30. Mooi weer!

    Mooi vind ik de aandacht voor de herstelmogelijkheden van de natuur. Met de blik op oneindig je blind staren op bloemen aan de boom, maar de wortels geen water geven… Na inspanning is her-stellen nodig om te herstellen, voor onszelf en voor onze bronnen!

  31. Helaas, allemaal waar wat u zegt. Groei is verheven tot doel op zich zonder rekening te houden met de daarmee gepaard gaande offers en benodigde bronnen.
    Groei is synoniem geworden voor meer en groter in materiële zin, terwijl groei toch juist ook zou kunnen zitten in meer geluk, grotere spirituele rijkdom.

    Ook materiële groei kunnen we niemand onthouden of beletten. Wat er nu gebeurt in China. India en Brazilië, is precies hetzelfde als wat er gebeurde in Europa tijdens de industriële revolutie. Verschil is alleen dat de omvang, het tempo en de impact op de wereld(ecologie) als geheel vele malen groter is.

    Ik herken de opmerking van Anja Lefeber met haar vraag over de weg naar andere manier van leven en zorgen voor onze wereld. Het antwoord ligt volgens mij in ieder van ons en vanuit de wil en de keuze om dingen anders te doen. Iedereen, die bewust en gemeend kiest voor ietsje minder: 1 wintersport in plaats van 2, vaker op de fiets voor korte ritjes, bewuster gebruik maken van verpakkingsmiddelen (er worden jaarlijks 5 biljoen plastic tasjes gemaakt, die per stuk slechts 20 minuten worden gebruikt en dan weggegooid), genoegen nemen met eenvoudige middelen van vermaak, die geen of weinig energie kosten, 1 dag per week geen vlees eten enz. enz.

    Regeringen en beleidsmakers kunnen doen wat ze willen…verandering begint bij ieder van ons individueel. En verandering begint bij de WIL om te veranderen. Als we niet anders willen, dan willen we blijkbaar kapot groeien en dan zullen we dat ook krijgen.

  32. Beste Paul, ik ben het met je eens dat we minder materieel en meer naar vitaliteit en kwaliteit van leven moeten gaan kijken. Wat ik in je column mis is de weg hier naar toe; hoe kunnen mensen de nieuwe weg vinden.

    Met hartelijke groet, Anja

  33. Wat een mooie analyse weer. Dank hiervoor.
    “We groeien ons dood”, en dat is altijd waar. We groeien en leven tot we oud zijn, en gaan dan dood. Dit is de essentie van het leven. U beschrijf helder hoe we groei een andere betekenis hebben gegeven en de consquenties die dat voor ons heeft. We zullen terug moeten naar groei in de zin van ontwikkeling en bewustwording, alleen dan kunnen we weer naar een duurzaam groeimodel. Een interessante uitdaging wat mij betreft.

"Wat is uw reactie op mijn artikel? Mede namens de andere lezers bedankt voor het toevoegen van uw bijdrage. Laat een reactie achter voor mij, of reageer op elkaar. Het zou mij een plezier doen. Bedankt aan alle lezers die mijn weblog verrijken met een reactie." - Paul de Blot

NB: Uw emailadres wordt nooit gepubliceerd. Reacties met meer dan één link worden eerst gecontroleerd. Link alleen naar relevante websites. Gebruik uw reactie niet voor commercie.


2 + 6 =